Abstract
<jats:p>Bu çalışma, Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri’nde politik mizahi ifade özgürlüğünün sınırlarının farklarını ortaya koymakta, bu farkların sadece anayasal metinler, yasal düzenlemeler ve yüksek yargı kararlarının görünürdeki gerekçeleriyle açıklanamayacağını ileri sürmekte ve bu sınırların her iki hukuk düzeninin tarihsel gelişimi, sınıfsal yapısı, hukuk kültürü ve siyasal öncelikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Çalışmanın temel iddialarından biri, politik mizahın hangi ölçüde korunduğu sorusunun ilgili hukuk düzeninin dayandığı tarihsel, toplumsal ve sınıfsal önceliklerle doğrudan bağlantılı olduğu ve sağlıklı bir değerlendirmenin ancak bu hususlara odaklanıldığı halde mümkün olacağıdır. Bu çerçevede Türkiye ile ABD politik mizah ekseninde tarihsel, hukuksal ve sosyolojik boyutları birlikte dikkate alınarak karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. İnceleme sonucunda, ABD’de politik mizahın anayasal düzlemde görece güçlü bir koruma söylemi içinde yer almakla birlikte; ekonomik düzeni, sınıfsal meşruiyeti ve kurumsallaşmış tahakküm ilişkilerini zorladığı noktada görünmez sınırlarla karşılaştığı, ancak Türkiye’de politik mizahın daha çok devletin bekası, kamusal otoritenin saygınlığı ve siyasal bütünlüğün korunması ekseninde daha doğrudan sınırlandırıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Böylece iki ülkede politik mizahın farklı hukuki gerekçelerle sınırlandırıldığı ve her iki modelin de farklı sınırlama biçimleri ürettiği görülmektedir. Neticede çalışmada, ifade özgürlüğü tartışmalarında normatif güvenceler ile fiilî koruma düzeyi arasındaki mesafenin hukuk kültürü, sınıf ilişkileri ve tarihsel devlet formu dikkate alınmadan anlaşılamayacağı görülmektedir.</jats:p>