Abstract
<jats:p>Qalqonsimon bez tugunlari endokrin tizim kasalliklari orasida eng ko‘p uchraydigan patologiyalardan biri hisoblanadi. So‘nggi yillarda ultratovush tekshiruvi (UTT) qalqonsimon bez tugunlarini aniqlash va ularning malignlik xavfini baholashda asosiy diagnostik usul sifatida keng qo‘llanilmoqda. TI-RADS (Thyroid Imaging Reporting and Data System) tizimi tugunlarning ultratovush xususiyatlarini standartlashtirilgan tarzda baholash va xavf darajalariga ajratish imkonini beradi. Mazkur tadqiqotning maqsadi qalqonsimon bez tugunlarida TI-RADS tizimining diagnostik ahamiyatini baholash hamda ultratovush tekshiruvi natijalarini sitologik xulosalar bilan taqqoslashdan iborat. Tadqiqotga qalqonsimon bez tugunlari aniqlangan 120 nafar bemor kiritildi. Barcha bemorlarda ultratovush tekshiruvi o‘tkazilib, tugunlar TI-RADS mezonlari asosida tasniflandi. Olingan natijalar nozik ignali aspiratsion biopsiya (FNAB) va sitologik tekshiruv ma’lumotlari bilan solishtirildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, TI-RADS kategoriyasi ortishi bilan malign o‘smalar uchrash chastotasi ham oshib borishi aniqlandi. TI-RADS 2 va 3 kategoriyalarida aksariyat tugunlar benign xarakterga ega bo‘lgan bo‘lsa, TI-RADS 4 va 5 kategoriyalarida malign jarayonlar sezilarli darajada ko‘proq kuzatildi (p<0,05). Tizimning sezgirligi, spetsifikligi va diagnostik aniqligi yuqori ko‘rsatkichlarni namoyish etdi. Xulosa qilib aytganda, TI-RADS tizimi qalqonsimon bez tugunlarini standartlashtirilgan baholash, malignlik xavfini prognoz qilish va biopsiya uchun bemorlarni saralashda samarali hamda ishonchli diagnostik vosita hisoblanadi.</jats:p>