Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışma, Mekke döneminde müşriklerin Hz. Peygamber’i ve onu himaye eden Hâşimoğulları ile Muttaliboğulları’na yönelik uyguladıkları boykot ve sosyal tecrit politikasını Kur’an âyetleri ve klasik İslâm tarihi kaynakları ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; Kur’an âyetleri, siyer ve erken dönem tarih literatüründe yer alan rivayetler tarihsel-bağlamsal ve analitik bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Çalışmada boykot kararına giden süreç, bu kararın dinî, ekonomik, siyasal ve sosyolojik sebepleri, boykotun geleneksel kabile hukuku içindeki yeri, boykot sürecinde Şi‘b bölgesinde yaşanan hayat şartları, bu dönemde nâzil olan sûre ve âyetlerin içerik analizi ile boykotun sona ermesine yol açan gelişmeler ele alınmıştır. Araştırma bulguları, boykotun yalnızca dinî bir muhalefetin sonucu olmadığını; aynı zamanda Mekke aristokrasisinin siyasal otoritesini, ekonomik çıkarlarını ve toplumsal hiyerarşisini korumaya yönelik çok boyutlu bir baskı mekanizması olarak uygulandığını göstermektedir. Boykot sürecinde uygulanan ticari, sosyal ve evlilik ilişkilerini kesmeye yönelik yaptırımların, Hâşimoğulları ve Muttaliboğulları’nı ağır insani şartlar altında yaşamaya zorladığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte söz konusu baskının Hz. Peygamber ve yakın çevresinin direncini zayıflatmadığı; aksine kabile dayanışmasını güçlendirdiği ve İslâm davetine olan bağlılığı pekiştirdiği tespit edilmiştir. Ayrıca boykot döneminde nâzil olan sûre ve âyetlerin, yaşanan baskı ve tecridi yalnızca tarihsel bir hadise olarak değil, aynı zamanda ahlâkî, toplumsal ve teolojik boyutlarıyla değerlendirmeye imkân sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.</jats:p>