Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışma, Kosova’daki tekke geleneğini Yakova ve Mitroviça örnekleri üzerinden ele alarak, Sa‘dî ve Melâmî tarikatlarına mensup tekkelerin tarihsel gelişimlerini, ritüel pratiklerini, toplumsal işlevlerini ve güncel durumlarını karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemektedir. Yakova’daki Büyük Tekke, çalışmada merkezî bir inceleme odağı olarak ele alınmış; Mitroviça’daki Hafız Halil Mripa ve Yonuz Efendi tekkeleri ise bu çerçevede karşılaştırmalı tamamlayıcı örnekler olarak değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel yöntemlere dayalı olarak yürütülmüş; yazılı kaynakların yanı sıra alan araştırması kapsamında derviş ve şeyhlerle yapılan görüşmelerden elde edilen sözlü anlatılar temel veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Ritüeller, semboller, kıyafetler, manevî eğitim süreçleri ve kadınların tekke yaşamına katılımı gibi unsurlar, tarikatlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koyacak biçimde değerlendirilmiştir. Bulgular, Yakova’daki Büyük Tekke’nin daha kolektif ve görünür bir yapıya sahip olduğunu; Mitroviça’daki Melâmî tekkelerinin ise iç disiplin, tevazu ve bireysel manevî farkındalık ekseninde şekillendiğini göstermektedir. Çalışma, tekkelerin Kosova’da yalnızca dinî kurumlar değil, aynı zamanda toplumsal dayanışma, kültürel aktarım ve kolektif hafızanın korunmasında etkili merkezler olduğunu ortaya koyarak, Balkanlar’daki tasavvufî mirasın çeşitliliğine dair bütüncül bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır.</jats:p>