Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu makale, XVIII. yüzyılda Osmanlı padişahlarının Ramazan ve Muharrem aylarında çeşitli vesilelerle verdikleri mûtad ihsanları konu edinmektedir. Bilindiği üzere Ramazan ve Muharrem ayları Müslümanlar için kutsal aylardır ve inananlar çeşitli ibadetlerle bu ayların manevi ikliminden en iyi şekilde istifade etmeye çalışırlar. Osmanlı dünyasında da bu kutsal aylar hem halk hem de saray mensupları tarafından özenle idrak edilmiş, bilhassa Ramazan ayı ibadetler ve icra edilen çeşitli ayin ve törenlerle yoğun bir şekilde kutlanmıştır. Osmanlı padişahları bu süreçte adet halinde olan pek çok ihsanda bulunmuşlardır. Tamamına yakını Ramazan ayında görülen bu ihsanların özellikle XVIII. yüzyıl itibariyle arşiv kayıtlarında çok daha belirgin olmaları ve icra edilen törenler ile uygulanan teşrifatın bu yüzyılda yerleşik bir hal alması, çalışmanın bu yüzyıla odaklanmasına vesile olmuştur. Bu amaçla makalede öncelikle Ramazan ayının başta gelen töreni olan ve ayın 15. günü icra edilen Hırka-i Şerif ziyaretine değinilerek bu sırada verilen ihsanlardan bahsedilmiştir. Ardından yine bu ayda verilen şeker akçesi ihsanı ile terâvih namazı bitiminde verilen ihsana değinilmiş ve sonrasında bir ihsan niteliğinde olmasa da yerleşik bir uygulama olması sebebiyle Osmanlı padişahlarının verdikleri fitrelerden bahsedilmiştir. Bu bilgiler verilirken, ihsanların yalnızca XVIII. yüzyıldaki yansımalarına değil, kaynakların imkân verdiği ölçüde tarihi seyirlerine de değinilmiştir. Böylece ihsanlar, ortaya çıkışları ile tarihi süreçte geçirdikleri değişimler yönüyle de ele alınmıştır. Son olarak Muharrem ayında pişirilen aşure tatlısına ve bu tatlının Osmanlı sarayında pişirilme sürecine değinilmiştir. Osmanlı arşiv kayıtları ışığında verilen örnekler ve getirilen izahlarla, bu kutsal vakitlerin Osmanlı padişahlarına yansıyan yönleri üzerinde durulmuştur.</jats:p>