Abstract
<jats:p>Bu çalışmada Türk sanatı ve mitolojisinde kullanılan efsanevi hayvan figürlerinin kaynağı, mitolojik anlamları ve uygulandığı sanat dalları bir bütünlük içerisinde ele alarak sunmak ve esin kaynağı olacak figürlere çağdaş bir yorum katarak giysi tasarımlarına uyarlamak, sürdürülebilirliğini ve kültürel öğelerin moda ve tekstil alanında güncel olarak kullanılabilmesini sağlamak amaçlanmaktadır. Çalışma konusuyla ilgili olarak literatür taraması yapılmıştır. Bunun neticesinde çok sayıda kitap, makale, tez ve görsel yayınlardan bilgi derlenmeye çalışılmıştır. Araştırma yapılan disipline göre literatür taraması yapılmış ve doküman analizi gibi veri toplama teknikleri kullanılarak nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Konuyla ilgili Türkçe ve İngilizce kaynak taraması yapılarak hayvan figürleri ve hayvan sahnelerinin yer aldığı sanat eserleri görselleriyle birlikte kaynağı, uygulama alanları ve yüklenen anlamlar ayrıntılı bir şekilde irdelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında seçilen efsanevi hayvan figürleri giysilerde ve tamamlayıcı öğelerde çeşitli süsleme teknikleri düşünülerek tasarım süreci uygulamalı araştırma yöntemiyle tamamlanmıştır. Çalışma kapsamında Türk sanatında mitoloji olgusunun ve hayvan üslubunun büyük bir etkisinin olduğu anlaşılmaktadır. Türk Sanatı ve mitolojisinde kullanılan efsanevi hayvan figürleri Hun, Göktürk, Uygur, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde; taş,ahşap,maden,minyatür, çini ve dokuma gibi sanat alanlarında uygulanmıştır. Geçmişten günümüze zenginleşerek gelişen Türk sanatında çift başlı kartal, ejder, zümrüdü anka (simurg), grifon, siren, sfenks, kilin gibi efsanevi hayvanlar kullanılmıştır. Efsanevi (fantastik) hayvan figürlerine yüklenen anlamların dini inanç, efsane ve destanlarla şekillendiği görülmektedir. Bu mitolojik kaynaklı efsanevi hayvan figürleri koruma, bereket unsuru olarak yol gösterici, yardımsever gibi nitelikler barındırmaktadır. Türk Sanatı’nda bitkisel ve geometrik motiflere nazaran hayvansal figürler daha seyrek kullanılmıştır. Tarihsel süreç içerisinde Türk sanatı ve mitolojisinde kullanılan efsanevi hayvan figürlerinden zümrüdü anka kuşu, çift başlı kartal, ejder, sfenks, siren, grifon ve kilinin yer aldığı eserler içerdiği anlamları ile ele alınarak detaylı bir şekilde incelenmiştir. Efsanevi hayvan figürleri giysi, giysi tamamlayıcıları üzerinde dijital baskı, pul-boncuk işleme, nakış, aplike, iğneli keçe gibi tekstil yüzey düzenleme ve süsleme teknikleri düşünülerek tasarımlar hazırlanmıştır. Figürlerden zümrüdü anka kuşu, çift başlı kartal, ejder ve sfenks figürleri kullanılarak bilgisayar destekli giysi, şal, çanta ve boyunluktan oluşan 30 adet tasarım yapılmıştır.</jats:p>