Abstract
<jats:p>Modernist tasarım anlayışının sadelik, işlevsellik ve evrensellik ilkeleri doğrultusunda şekillenen statik görsel kimlik sistemlerinde logo, markanın ayırt edici ve akılda kalıcı temsilcisi olarak merkezi bir konuma yerleşmiştir. Bu yaklaşımda görsel kimliğin tutarlılığı büyük ölçüde bu sabit işaretin korunmasına dayanmakta, diğer görsel ögeler ise logoyu destekleyen unsurlar olarak kurgulanmaktadır. Ancak günümüz iletişim ortamında görsel kimliklerden yalnızca tutarlı olmaları değil, aynı zamanda farklı bağlamlara ve kullanım koşullarına uyum sağlayabilmeleri de beklenmektedir. Bu doğrultuda çalışma, esnek görsel kimlik sistemlerinde değişkenliğin hangi tasarım yaklaşımlarıyla üretildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle esnek görsel kimlik kavramı sistem yaklaşımı çerçevesinde ele alınmış, logo merkezli anlayıştan sistem odaklı görsel kimlik anlayışına geçiş kuramsal olarak tartışılmıştır. Ardından esnek görsel kimliklerde değişkenlik üreten başlıca tasarım stratejileri; form temelli, dönüşüm temelli, ızgara temelli, modüler, değişken yazı karakterine dayalı ve veri temelli sistemler başlıkları altında incelenmiştir. Her yaklaşım, uluslararası güncel uygulama örnekleri üzerinden değerlendirilerek değişkenliğin hangi tasarım ilkeleri doğrultusunda oluşturulduğu ortaya konmuştur. İnceleme sonucunda esnek görsel kimlik sistemlerinin rastlantısal ya da kontrolsüz değişkenlik üreten yapılar olmadığı, önceden tanımlanmış kurallar ve tasarım ilişkileri doğrultusunda çalışan sistemler olduğu görülmüştür. Ayrıca veri temelli tasarım yaklaşımları, üretken tasarım ve değişken yazı karakteri teknolojileri gibi güncel gelişmelerin, esnek görsel kimlik sistemlerinin uygulama alanlarını genişlettiği değerlendirilmiştir. Bu çalışma, günümüz görsel kimlik tasarımında tanınabilirliğin tek bir logo üzerinden değil; farklı bağlamlara, kullanım koşullarına ve formatlara uyum sağlayabilen bütüncül tasarım sistemleri aracılığıyla sürdürülebileceğini ortaya koymaktadır.</jats:p>