Abstract
<jats:p>Grafik tasarım disiplini; dijital ekran teknolojilerinin gelişimi, ağ toplumunun getirdiği etkileşim gereksinimleri ve disiplinlerarası çalışma pratiklerinin yaygınlaşmasıyla tarihinin en dinamik dönüşüm süreçlerinden birini yaşamaktadır. Statik yüzeylerin sınırlarını aşan güncel grafik tasarım; hareket, zaman, etkileşim, kodlama ve üretken yapay zekâ sistemleriyle bütünleşerek çok katmanlı bir görsel iletişim diline evrilmiştir. “Akademik Perspektiften Güncel Grafik Tasarım Araştırmaları - IV: Etkileşim, Hareket ve Disiplinlerarasılık” başlıklı bu kitap, alanın dönüşüm noktalarını kuramsal, yöntem bilimsel ve uygulamalı boyutlarıyla ele alan üç kapsamlı araştırmayı bir araya getirmektedir. Kitabın ilk bölümünde Dr. Öğr. Üyesi Seyit Mehmet Buçukoğlu, "GMK Grafik Tasarım Sergisi Hareketli Afişlerinde Tasarım Dili ve Hareket Kurgusu: 2020-2025 Dönemi" başlıklı çalışmasıyla ekran odaklı mecraların ve dijital teknolojilerin afiş disiplinindeki yansımalarını incelemektedir. Araştırma, hareketli afişin basılı bir tasarımın basit animasyonu olmadığını; zaman, ivme, derinlik ve ritim bileşenleriyle zenginleşen hibrit bir mecra olduğunu ortaya koymaktadır. GMK sergilerinin 2020-2025 dönemindeki hareketli afiş örneklerini nitel olarak çözümleyen yazar; kinetik tipografinin, kesintisiz döngü (infinite loop) kurgularının ve üç boyutlu organik formların dönüşümünün Türkiye’deki çağdaş grafik tasarım dilini nasıl biçimlendirdiğini ayrıntılarıyla sunmaktadır. İkinci bölümde Dr. Öğr. Gör. Hasret Tüzün, "Esnek Görsel Kimlik Sistemlerinde Değişkenliğin Tasarımı" başlıklı araştırmasıyla kurumsal ve görsel kimlik tasarımındaki paradigmatik değişime odaklanmaktadır. Modernist dönemin logo merkezli ve sabit kurallara dayalı statik anlayışından, günümüz dijital ekosisteminin gerektirdiği esnek ve sistem odaklı yapıya geçişi kuramsal çerçevede ele almaktadır. Çalışma; form temelli, dönüşüm temelli, ızgara temelli, modüler, değişken yazı karakterine (variable font) dayalı ve veri temelli sistemler olmak üzere altı temel tasarım stratejisini uluslararası güncel örnekler üzerinden çözümlemekte; kimliğin sürdürülebilirliğini tekil bir işaret üzerinden değil, kurallar ve ilişkiler bütünü aracılığıyla açıklamaktadır. Üçüncü ve son bölümde ise Dr. Öğr. Gör. Onur Toprak, "Yapay Zekâ ile Animasyon Üretim Süreci, Gevher Nesibe Şifahanesi Animasyonu Örneği" başlıklı çalışmasıyla üretken yapay zekâ teknolojilerinin hareketli görüntü ve animasyon geleneği içindeki yerini uygulamalı bir hat üzerinden tartışmaktadır. Metinden görsel üretimi, görselden video üretimi, stil ve karakter tutarlılığının sağlanması ile kurgu süreçlerini tek bir üretim hattı içinde ele alan yazar, geliştirdiği kuramsal ve pratik ilkeleri Anadolu Selçuklu dönemine ait Gevher Nesibe Şifahanesi konusunu işleyen 134 saniyelik bir kısa animasyon projesi ile değerlendirmektedir. Çalışma, yapay zekâ kullanımında teknik yazılımlardan ziyade tarif etme, seçme, yineleme ve kurgulama becerisinin kalıcılığını gösterirken; kimlik seyrelmesi, model önyargıları ve kültürel mirasın temsil etiği gibi kritik alanlara da ışık tutmaktadır. Grafik tasarımın geleceğine dair teorik ve uygulamalı çıkarımlar sunan bu eserin; grafik tasarımcılara, akademisyenlere, öğrencilere ve dijital sanat alanında üretim yapan tüm araştırmacılara ilham veren zenginleştirici bir kaynak olmasını temenni ederim. Editörlüğünü üstlendiğim bu çalışmada aynı zamanda bir bölüm yazarı olarak yer almanın ve değerli meslektaşlarımın katkılarıyla bu kapsamlı seçkiyi oluşturmanın benim için son derece kıymetli bir deneyim olduğunu belirtmek isterim. Farklı odak noktalarından hareket etsek de aynı akademik merak ve heyecanla bir araya geldiğimiz bu kolektif üretimi mümkün kılan, bölümlerini nitelikli araştırmalarıyla ortaya koyan tüm yazar arkadaşlarıma/meslektaşlarıma içten teşekkürlerimi sunarım. Dr. Öğr. Üyesi Seyit Mehmet Buçukoğlu</jats:p>