Abstract
<jats:p>Bu çalışma, gıda neofobisinin sağlıklı beslenme ve diyet çeşitliliği üzerindeki etkilerini kavramsal bir çerçevede ele almaktadır. Gıda neofobisi, bireylerin yeni ya da daha önce denemedikleri yiyeceklere karşı temkinli, çekingen veya kaçınmacı bir tutum sergilemeleri olarak tanımlanmaktadır. Evrimsel açıdan koruyucu bir mekanizma olarak ortaya çıkan bu eğilim, günümüz koşullarında beslenme çeşitliliğini sınırlayarak diyet kalitesini olumsuz etkileyebilmektedir. Çalışmada gıda neofobisinin biyolojik, psikolojik, kültürel ve sosyal belirleyicileri ayrıntılı biçimde incelenmiş ve yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir durumu, aile yapısı ve kültürel çevre gibi değişkenlerin bu eğilim üzerinde etkili olduğu vurgulanmıştır. Gıda neofobisinin özellikle sebze ve meyve tüketimini azaltabildiği, buna karşılık daha tanıdık ve enerji yoğun gıdaların tercih edilmesine yol açabildiği belirtilmektedir. Bu durum, uzun vadede diyet çeşitliliğinin azalmasına ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının zayıflamasına neden olabilmektedir. Bunun yanı sıra gıda neofobisinin gastronomik deneyimleri sınırlayarak bireylerin farklı mutfak kültürlerine yönelik açıklığını da etkileyebildiği ifade edilmektedir. Menü planlama, ürün geliştirme ve gastronomi turizmi gibi alanlarda tüketici davranışlarının anlaşılması açısından bu kavramın önemli olduğu değerlendirilmektedir. Sonuç olarak gıda neofobisi, bireysel damak tadıyla sınırlı olmayan bununla birlikte beslenme davranışı, kültürel kimlik ve sosyal etkileşimle bağlantılı çok boyutlu bir olgu niteliği taşımaktadır. Sağlıklı beslenmenin teşvik edilmesi ve diyet çeşitliliğinin artırılması için bireylerin yeni yiyeceklere yönelik tutumlarının dikkate alınması önem arz etmektedir.</jats:p>