Abstract
<jats:p>Bu çalışmanın amacı, Türkiye otomobil piyasasında uygun fiyatlı ve yüksek teknolojili otomobiller ile yüksek satış adetleri yakalayan Çin menşeli otomobil markalarının Türkiye otomotiv piyasasına olan etkisini incelemektir. Bu doğrultuda, 2020-2024 yılları arasındaki Otomobil Distribütörleri ve Mobilite Derneği verileri ışığında Çin menşeli otomobil markalarının Türkiye otomotiv piyasasını pazar payları açısından nasıl etkiledikleri, bu etkide her bir Çin menşeli otomobil markasının ne kadar payı olduğu ve Çin menşeli otomobil markalarının bu payları hangi markalardan aldıkları araştırılmıştır. Stratejik yönetim perspektifinden bakıldığında, uluslararası pazarlara giriş yapan firmaların rekabet avantajı elde etme biçimleri ve pazar payı dinamikleri, firmaların büyüme ve rekabet stratejilerinin somut çıktıları olarak değerlendirilmektedir. Gerek ulusal, gerekse uluslararası literatürde, Çin menşeli otomobil markalarının hem genel olarak hem de tekil marka düzeyinde pazar payları açısından Türkiye otomotiv piyasasına etkisini araştıran bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu açıdan yapılan bu çalışmanın, literatürdeki bu boşluğu dolduracak olması çalışmanın özgün yanını yansıtmaktadır. Bu çalışmada yöntem olarak, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama tekniği olarak ise, nitel araştırma veri toplama tekniklerinden doküman incelemesi tercih edilmiştir. Doküman incelemesi olarak Otomobil Distribütörleri ve Mobilite Derneği’nin 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait perakende satış raporları incelenmiştir. Doküman incelemesiyle elde edilen veriler ışığında, 2021 yılında %1,5 pazar payına sahip olan Çin menşeli otomobillerin, ek vergiler uygulanmasına rağmen 2024 yılında pazar paylarının %10’un üzerine çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca, Chery markasının, Çin menşeli otomobil markalarının Türkiye otomobil piyasasından aldıkları toplam %10,55 payda %5,7 pay sahibi olmasıyla Türkiye otomobil piyasasını en fazla etkileyen Çin menşeli marka olduğu da araştırmada tespit edilenler arasındadır. Çalışma kapsamında incelenen yıllarda Türkiye otomobil piyasasında Çin menşeli otomobil markalarının en çok Fiat, Opel, Peugeot ve Citroen gibi İtalya, Almanya ve Fransa menşeli otomobil markalarının pazar paylarından pay aldıkları da bu araştırma sonucunda bulgulanmıştır. Bulgular doğrultusunda yapılan değerlendirmeler, Çin menşeli otomobil markalarının Türkiye otomotiv piyasasında elde ettikleri hızlı pazar payı artışının, maliyet liderliği stratejisinin eş zamanlı olarak teknoloji temelli farklılaşma stratejisiyle desteklendiği hibrit bir rekabet stratejisi benimsediklerini göstermektedir. Elde edilen bulgular, küresel ölçekte faaliyet gösteren firmaların yeni pazarlara giriş stratejileri, rekabet konumlandırmaları ve değer önerileri aracılığıyla sektörlerde rekabetçi dengeleri nasıl dönüştürdüğünü göstermesi bakımından stratejik yönetim literatürüne katkı sunmaktadır.</jats:p>