Abstract
<jats:p>Bu çalışmanın amacı, Türkçe yazında görece sınırlı kullanılan “kapsayıcı şehirler” kavramını yerel maliye perspektifi üzerinden tartışmak ve kavramın Türkiye bağlamında nasıl okunabileceğine dair analitik bir çerçeve sunmaktır. Bu doğrultuda çalışma, OECD Şampiyon Belediye Başkanları Kapsayıcı Büyüme İnisiyatifi içinde yer alan Gaziantep ve Ankara büyükşehir belediyelerini, OECD’nin kapsayıcı büyüme kapsamında kapsamlı kent incelemeleri sunduğu Seul ve Bilbao örnekleriyle doküman temelli ve nitel bir karşılaştırmaya tabi tutmaktadır. Yöntem olarak OECD raporları ile Gaziantep ve Ankara büyükşehir belediyelerinin stratejik plan ve faaliyet raporları doküman analizi yaklaşımıyla incelenmiş; kapsayıcı şehir gündemi OECD’nin eğitim ve beşerî sermaye, işgücü piyasası ve üretken istihdam, konut ve kentsel çevre ile altyapı ve kamu hizmetlerine erişim olmak üzere dört politika sütunu üzerinden tematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular, kapsayıcılığın belediye bütçelerinde ayrı bir sosyal politika alanı olmaktan ziyade, kaynak tahsis mantığı, hizmet tasarımı ve mali araçların kurgusu üzerinden şekillenen yatay bir yönetişim ilkesi olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Karşılaştırmalı analiz, kapsayıcı şehir politikalarının farklı kentlerde farklı yerel mali yönetişim modelleri üzerinden üretildiğini ortaya koymaktadır. Bilbao’da kapsayıcılık ekonomik dönüşümü destekleyen beşerî sermaye yatırımları etrafında şekillenirken, Seul’de yeniden dağıtım ve düzenleyici mali araçlar öne çıkmaktadır. Gaziantep’te üretken istihdam ve sosyal uyum odaklı yerel kalkınma yaklaşımı belirleyici olurken, Ankara’da sosyal transferlerin dijital araçlar aracılığıyla yerel ekonomiyle ilişkilendirildiği bir mali yönetişim modeli görülmektedir. Çalışma, kapsayıcı şehir yaklaşımının Türkiye’de sosyal belediyecilik ve katılımcı bütçeleme literatürüyle kavramsal olarak uyumlu biçimde ele alınabileceğini; ancak kapsayıcılık hedeflerinin yerel bütçelerle daha sistematik ilişkilendirilmesi, hedef–gösterge–çıktı zincirinin güçlendirilmesi ve mekânsal adalet boyutunun daha görünür kılınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle kapsayıcı şehirler, yerel mali yönetişimin yeniden tasarlanmasına imkân veren analitik bir çerçeve sunmaktadır.</jats:p>