Abstract
<jats:p>Bu çalışmanın amacı, merkez bankacılığının tarihsel ve kurumsal evrimini dijitalleşme süreci bağlamında analiz ederek, merkez bankası dijital paralarının (CBDC) parasal egemenlik, para politikası ve regülasyon çerçevesi üzerindeki etkilerini bütüncül bir perspektifle değerlendirmektir. Çalışma, paranın yalnızca teknik bir değişim aracı değil; devletin egemenlik kapasitesi, finansal istikrarın kurumsal temeli ve ekonomik düzenin taşıyıcı unsuru olduğunu ileri sürmektedir. Bu bağlamda merkez bankalarının ortaya çıkışı, altın standardı, Bretton Woods sistemi ve itibari para rejimi üzerinden tarihsel olarak incelenmekte; güvenin maddi karşılıktan kurumsal kredibiliteye doğru evrimi ortaya konulmaktadır. Çalışmada klasik ve modern para teorileri çerçevesinde paranın işlevleri, belirsizlik ve beklentilerle ilişkisi ele alınmakta; merkez bankalarının yalnızca fiyat istikrarını değil, finansal mimarinin sürekliliğini de gözeten kurumsal aktörler olduğu vurgulanmaktadır. Dijitalleşme süreci ise bu tarihsel süreklilik içinde değerlendirilmekte ve CBDC’nin mevcut parasal düzenin doğal bir uzantısı mı yoksa yapısal bir dönüşüm aracı mı olduğu sorusu tartışılmaktadır. CBDC’nin tasarım seçenekleri, para politikası aktarım mekanizması, finansal istikrar ve bankacılık sistemi üzerindeki etkileri analiz edilmekte; ayrıca hukuki statü, merkez bankası bağımsızlığı, veri koruma ve AML/CFT düzenlemeleri bağlamında regülasyon boyutu incelenmektedir. Sonuç olarak çalışma, dijital paraların teknolojik bir yenilikten ziyade parasal kurumların yeniden tasarımı anlamına geldiğini ve merkez bankacılığının geleceğinin kurumsal güven, hukuki meşruiyet ve parasal egemenlik dengesi içinde şekilleneceğini ortaya koymaktadır.</jats:p>