Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Leylâ ve Mecnûn hikâyesi Arap edebiyatında ortaya çıkmış; oradan Fars edebiyatına geçmiş ve Fars edebiyatında oldukça etkili olmuştur. Özellikle Nizâmî’nin beş mesnevisinden biri olarak kaleme aldığı Leylâ vü Mecnûn’u bu hikâyenin derli toplu bir şekil almasını sağlamıştır. Bu eser, kendisinden sonra yazılacak eserler için kaynak oluşturmuştur. Nizâmî’nin bu etkisi Türk edebiyatında da karşılık bulmuş ve XV. yüzyıldan itibaren müstakil Leylâ ve Mecnûn mesnevileri kaleme alınmaya başlamış; yüzyıllar içerisinde yazılmaya devam etmiştir.Karşılaştırmalı edebiyat, edebî eserler arasındaki benzerlik ve farklılıkları belirleyerek kültürler arası etkileşimi ve aktarımı incelemeyi amaçlar. Karşılaştırma farklı kültürlere ait eserler arasında yapılabildiği gibi aynı kültüre ait eserler üzerinde de yapılabilmektedir. Bu çalışmada Nizâmî’nin (ö. 1214?) Leylâ vü Mecnûn’u ile Fuzûlî (ö. 1556) ve Ahmed-i Rıdvân’ın (ö. 1528-1538) aynı adlı eserleri hikâye içeriği açısından karşılaştırılmıştır. Nizâmî eserini 12. yüzyılda kaleme almıştır. Ahmed-i Rıdvân’ın, kesin tarihi bilinmemekle birlikte, diğer eserlerinde yer alan bilgilerden hareketle, eserini 16. yüzyılın başında yazdığı anlaşılmaktadır. Fuzûlî ise eserini 16. yüzyılın ortasına doğru kaleme almıştır.Ahmed-i Rıdvân, Leylâ vü Mecnûn’u yazarken genel olarak Nizâmî’yi takip etmiş ve yer yer tercümeler yapmış; bu yüzden de kaynaklarda Nizâmî’nin eserlerini tercüme eden bir şair olarak tanıtılmıştır. Çalışmamızın hareket noktasını da bu değerlendirme belirlemiştir. Bu iki eser arasındaki benzerlikler ve farklılıklar incelenirken karşılaştırmaya Fuzûlî’nin dâhil edilmesininin nedeni ise Ahmed-i Rıdvân’ın, Nizâmî’den ayrıldığı bazı bölümlerde Fuzûlî ile benzerlikler göstermesi ve Fuzûlî’nin eserinin Türk edebiyatında en tanınmış ve beğenilmiş Leylâ ve Mecnûn mesnevisi olmasıdır. Bu karşılaştırma çalışması ile üç eser arasındaki benzerlikler ve farklılıklar tespit edilerek Ahmed-i Rıdvân’ın eserinin özgünlük açısından niteliği belirlenmek istenmiştir.</jats:p>