Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışma, XVIII. yüzyılın sonlarında Osmanlı taşrasında meydana gelen otorite dönüşümünü, Deliorman–Dobruca hattında etkin bir yerel güç olan Hacıoğlupazarı Âyanı Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın siyasî serencâmı üzerinden incelemektedir. Merkezî idarenin âyanlık kurumuna dair 1765’te başlayan düzenlemeleri, 1786’daki ilga kararı ve 1790’daki yeniden ihyâ süreci, taşra idaresinde yeni bir güç dengesinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu bağlamda Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın yükselişi, yalnızca bireysel bir iktidar arayışını değil, yerel otoritenin yeniden tanımlandığı bir dönemin yansımasını temsil etmektedir. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı arşivi belgelerine dayalı olarak hazırlanan çalışma, Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın hem merkezî idare hem de bölgedeki diğer âyanlarla ilişkilerini kronolojik biçimde değerlendirmektedir. Literatürde genellikle “asi âyan” veya “Dağlı isyanları aktörü” olarak tanımlanan Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın gerçekte bölgesel ittifaklar, ekonomik çıkarlar ve eşkıya hareketleriyle şekillenen çok katmanlı bir güç sistemi içinde yer aldığı ortaya konulmuştur. Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın Köstence’den Varna’ya uzanan egemenlik alanı, Deliorman’da yaşadığı nüfuz mücadelesi ve sistem dışına çıkarak 1798’deki idamı, Osmanlı taşrasındaki âyanlık kurumunun kırılgan doğasını göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, Deliorman’daki yerel güç mücadelelerini merkez–taşra ilişkileri çerçevesinde yeniden yorumlayarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.</jats:p>