Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu makale, Osmanlı adalet sisteminde mahkeme kâtiplerinin yarı-yargısal rollerini, 1760–1770 yılları arasında Kastamonu kaza mahkemesine ait siciller üzerinden mikro-tarihsel bir incelemeyle ele almaktadır. Osmanlı yargı yapısı çoğunlukla kadı merkezli bir sistem olarak tanımlansa da bu çalışma kâtiplerin yalnızca birer kayıt görevlisi değil, zaman zaman karar verici aktörler olarak da sürece fiilen katıldıklarını ortaya koymaktadır. Sekiz sicil defterinde kayıtlı toplam 606 dava arasında yapılan inceleme, 82 davanın doğrudan mahkeme kâtipleri tarafından görüldüğünü göstermektedir. Kâtiplerin bu şekilde yargı sürecine katılmaları, taşra mahkemelerinde yargılamanın sürekliliğini ve işleyişin pratikliğini sağlasa da özellikle uzun süre mahkemelerde görev yapan kâtiplerin nüfuz sahibi aktörlere dönüşmesine ve suistimallerin ortaya çıkmasına da zemin hazırlamıştır. Kastamonu mahkemesinde uzun yıllar görev yapan kâtip es-Seyyid Mehmed Efendi hakkında merkeze iletilen şikayetler, bu durumun somut bir örneğidir. Bu çalışma, Osmanlı yargısının yalnızca kadı ve naib eksenli değil, gerektiğinde kâtiplerin de aktif rol üstlendiği çok aktörlü bir yapı arz ettiğini ileri sürmekte ve norm ile uygulama arasındaki farklılıkları görünür kılmayı amaçlamaktadır.</jats:p>