Abstract
<jats:p>Polska historia sztuki wydała jak dotąd niewiele opracowań monograficznych malarzy XV i XVI wieku, czynnych na terenie dawnego Królestwa Polskiego. Książka ma stanowić krok w stronę uzupełnienia tej istotnej luki. Publikacja powstała w nawiązaniu do wieloletniej tradycji badań nad malarstwem, prowadzonych dotychczas w krakowskich instytucjach naukowych: Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademii Sztuk Pięknych, Muzeum Narodowym, Zamku Królewskim na Wawelu, Akademii Umiejętności oraz Instytucie Historii Sztuki i Kultury Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. Książka Adama Spodaryka jest pierwszą od ponad 50 lat próbą monograficznego opracowania życia i twórczości Michała Lancza z Kitzingen. W tym czasie nastąpił olbrzymi przyrost literatury naukowej pozwalającej na prowadzenie badań porównawczych i rozpatrzenie twórczości Lancza w szerokim kontekście sztuki europejskiej. Michał Lancz z Kitzingen był frankońskim malarzem czynnym w Krakowie w latach 1507–1523. Jego data urodzenia i losy przed przybyciem do Krakowa nie są uchwytne źródłowo, ale w stolicy Królestwa Polskiego zachowały się stosunkowo liczne dotyczące go przekazy pisane. W roku 1507 przyjął prawo miejsce w Krakowie, by już w roku 1508 wraz z pięcioma pomocnikami rozpocząć prace przy dekoracji malarskiej nowo wybudowanego zachodniego skrzydła zamku królewskiego na Wawelu. Być może pracował również przy dekoracji skrzydła północnego, ale szczupłość zachowanych rachunków nie pozwala przesądzić tej kwestii. Niewykluczone, że wykonywał różne prace na Wawelu aż do roku 1517, w którym daje się uchwycić źródłowo większe zaangażowanie malarza w sprawy cechu. W Krakowie zyskał majątek, prestiż oraz możnych zleceniodawców: Zygmunta I Starego, bp. Jana Konarskiego i patrycjusza Pawła Kaufmana. Nosił również zaszczytny tytuł malarza królewskiego. Michał Lancz jest jednym z niewielu poświadczonych źródłowo malarzy tego czasu, z którymi da się przekonująco połączyć zachowane dzieła.</jats:p>