Abstract
<jats:p>Ushbu adabiy sharhda chigit urug‘larini lazer nurlari yordamida oldindan ishlov berish (optik oldindan faollashtirish) bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar izchil tahlil qilinadi. Paxtachilikda dalaga bir tekis va tez ko‘chat chiqishi (maydonning bir xil to‘lishi), erta rivojlanish va yakuniy hosildorlik ko‘p jihatdan urug‘ning fiziologik holati, saqlash sharoiti hamda ekish paytidagi stress omillariga bog‘liq. Lazer nurlantirish esa kimyoviy urug‘ dorilashiga nisbatan kam chiqindi hosil qiladigan, tez avtomatlashtiriladigan fizik usul sifatida ko‘rilmoqda. Sharhda chigitga oid asosiy optik ishlov ishlari (ko‘k spektrli diod lazer, turli yorug‘lik diodlari, ultrabinafsha diapazonidagi ishlovlar) hamda ularga yondosh mexanistik izohlar (fotoretseptorlar faollashuvi, reaktiv kislorod turlari muvozanati, membrana o‘tkazuvchanligi va zaxira moddalarning mobilizatsiyasi) jamlanadi. Spektroskopik dalillarga tayangan holda lazer dozasining “hormezis”ga xos chiziqsiz javobi: past dozalarda rag‘batlantirish, ortiqcha dozalarda esa tormozlanish tendensiyasi muqim muammo sifatida ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, mavjud dalillarning kuchli va zaif jihatlari — eksperimental dizayn, takroriylik, urug‘ partiyalari (lot) farqi, dala sharoitida tashqi validlik, parametrlarni standartlashtirish va texnologiyani sanoat miqyosiga ko‘chirishdagi injenerlik cheklovlari — tanqidiy baholanadi. Yakunda mavzu bo‘yicha aniq tadqiqot bo‘shliqlari va kelgusi izlanishlar uchun minimal hisobot standarti, doza–javobni optimallashtirish va ko‘p hududli dala sinovlarini o‘z ichiga olgan amaliy kun tartibi taklif etiladi.</jats:p>