Abstract
<jats:p>Мақала ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушыларды бейіналды даярлау үдерісінде психологиялық-педагогикалық қолдауды ұйымдастыру мәселесімен ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларда әлеуметтік және кәсіпке дейінгі құзыреттілікті, айналасындағы адамдармен қарым-қатынас жасау дағдыларын дамыту мәселелеріне арналған. Бейіндік білім беру ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды оқытудың жеке формаларын пайдалану үшін үлкен болжамдық әлеуетке ие. Бейінді таңдау мәселесі осы оқушылар үшін де, олардың ата-аналары үшін де қиындық тудырады.Зерттеудің мақсаты – арнайы және инклюзивті білім беру жағдайында ерекше білім беруқажеттіліктері бар оқушылардың кәсіби өзін-өзі анықтауына ықпал ететін психологиялық-педагогикалық қолдаудың мазмұны мен құрылымын ғылыми тұрғыда негіздеу. Зерттеудің негізгі идеясы бейіналды даярлауды осы қатардағы білім алушыларды өмірлік және кәсіби таңдауға кешенді дайындаудың тиімді құралы ретінде қарастыруға негізделеді. Зерттеудің ғылыми маңызы психологиялық-педагогикалық қолдаудың кезеңдері мен бағыттарын жүйелеу арқылы бейіналды даярлау теориясын толықтыруымен сипатталады. Практикалық маңызы зерттеу нәтижелерін білім беру ұйымдарында педагогтер, психологтар және әлеуметтік педагогтер пайдалана алуымен айқындалады. Зерттеу барысында теориялық талдау, салыстырмалы талдау, педагогикалық бақылау және жалпылау әдістері қолданылды. Жүргізілген зерттеудің мәні – ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушыларды бейіналды даярлау үдерісінде психологиялық-педагогикалық қолдауды ұйымдастырудың теориялық негіздері. Нәтижесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушыларды бейіналды даярлау үдерісінде психологиялық-педагогикалық қолдауды тиімді іске асырудың кезеңдері айқындалып, оның кәсіби бағдарлау тиімділігін арттыратыны дәлелденді.</jats:p> <jats:p>Статья посвящена проблеме организации психолого-педагогического сопровождения в процессе предпрофильной подготовки обучающихся с особыми образовательными потребностями. Цель исследования заключается в научном обосновании содержания и структуры психолого-педагогического сопровождения, способствующего профессиональному самоопределению обучающихся с особыми образовательными потребностями в условиях специального и инклюзивного образования. Основная идея исследования основана на рассмотрении предпрофильной подготовки как эффективного средства комплексной подготовки обучающихся с особыми образовательными потребностями к жизненному и профессиональному выбору. Научная значимость исследования заключается в дополнении теории предпрофильной подготовки за счёт систематизации этапов и направлений психолого-педагогического сопровождения. Практическая значимость определяется возможностью использования результатов исследования педагогами, психологами и социальными педагогами в образовательных организациях. В ходе исследования применялись методы теоретического анализа, сравнительного анализа, педагогического наблюдения и обобщения. Сущность проведённого исследования состоит в раскрытии теоретических основ организации психолого-педагогического сопровождения в процессе предпрофильной подготовки обучающихся с особыми образовательными потребностями. В результате определены этапы эффективной реализации психолого-педагогического сопровождения в процессе предпрофильной подготовки обучающихся с особыми образовательными потребностями и доказано её влияние на повышение эффективности профессиональной ориентации.</jats:p> <jats:p>The article addresses the issue of organizing psychological and pedagogical support in the process of pre-profile training of students with special educational needs. The purpose of the study is to scientifically substantiate the content and structure of psychological and pedagogical support that facilitates the professional self-determination of students with special educational needs in the context of special and inclusive education. The main idea of the research is based on considering pre-profile training as an effective means of comprehensive preparation of students with special educational needs for life and professional choices. The scientific significance of the study lies in supplementing the theory of pre-profile training through the systematization of stages and directions of psychological and pedagogical support. The practical significance is determined by the possibility of using the research results by teachers, psychologists, and social educators in educational institutions. The study employed methods of theoretical analysis, comparative analysis, pedagogical observation, and generalization. The essence of the conducted research consists in revealing the theoretical foundations for organizing psychological and pedagogical support in the process of pre-profile training of students with special educational needs. As a result, a structural and content-based model for the effective implementation of psychological and pedagogical support in the process of pre-profile training of students with special educational needs was developed, and its effectiveness in enhancing career guidance outcomes was substantiated.</jats:p>