Abstract
<jats:p>Мақалада ХІХ ғасырдың орта шеніндегі Батыс Сібір қазақтарының жылқы ұрлығы мәселесі патша үкіметінің жаңа құқықтық базасы аясында қарастырылады. Қазақтардың жылқы ұрлығы және оларға қарсы қолданылған шараларға деген патша үкіметінің көзқарасы, сондай-ақ қазіргі тарих ғылымындағы «жылқы ұрлығы» және «барымта» ұғымдарының анықтамаларына ерекше көңіл бөлінеді. Ішкі қазақтардың құқықтық мәртебесінің белгісіздігі, ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы бірқатар ұлт-азаттық қозғалыстар, Тобыл және Томбы губернияларындағы қазақтардың өз басқармасының болмауы, сондай-ақ сібірлік жерлеріне орналасқан шаруалардың қоныстандыруына кедергі жасау ішкі қазақтар тарапынан қолдау тапқан дәстүрлі жылқы ұрлығының күшеюіне әкелді. Жылқы ұрлығына қарсы күрес ХІХ ғасырдың 50–70-жж. жүргізіліп, қоныс аударуды болдырмау мақсатында қазақтардың жаңа есілдік желісіндегі христиандық қаже және шаруалар тобына айналуы байқалды. Осындай мәселелерге байланысты мақалада жазба деректер мен тарихи зерттеулер негізінде Ертістің ішкі жағында көшіп-қонып жүрген қазақтар тарапынан жылқы ұрлығының күшеюінің себеп-салдары айқындалады.</jats:p>