Abstract
<jats:p>• W granicach administracyjnych analizowanych miast dominują obszary niezurbanizowane, co sugeruje istnienie potencjału do rozwoju tych miasta w obrębie granic administracyjnych, bez konieczności rozpraszania zabudowy mieszkaniowej pod miastem. Przy czym część tych obszarów stanowią tereny naturalne, np. zbiorniki wodne, lasy czy obszary naturalne wyłączone spod zagospodarowania, które nie nadają się do zabudowy. Najwięcej obszarów niezurbanizowanych jest w Świnoujściu, Gdyni, Sopocie, Dąbrowie Górniczej, Tarnobrzegu i Jaworznie. • Drugim co do wielkości typem użytkowania terenu są tereny niezurbanizowane z dopuszczeniem zabudowy siedliskowej, które również – oczywiście po uwzględnieniu szczegółowych uwarunkowań – mają potencjał do bardziej intensywnego wykorzystania na potrzeby rozwoju miejskiego. • Najmniejszy udział w granicach administracyjnych badanych miast stanowi zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna wysoka, czyli ten typ zagospodarowania, który najlepiej charakteryzuje element zwartości zabudowy i gęstości zaludnienia w mieście zwartym. • Najbardziej niepożądanym z wyróżnionych typów zagospodarowania T2,5, czyli tereny podlegające urbanizacji, łączące tak tereny rolne, jak i zabudowę mieszkaniową. Są to głównie obszary rozproszonej, niekontrolowanej zabudowy, które przyczyniają się do chaosu przestrzennego. Najwyższym udziałem takich terenów charakteryzuje się Nowy Sącz, Krosno i Skierniewice. To te obszary powinny w pierwszej kolejności podlegać planowej interwencji urbanistycznej polegającej na intensyfikacji użytkowania tych obszarów, przy jednoczesnym rozwoju odpowiedniej infrastruktury komunikacyjnej i społecznej. • Najwyższą intensywnością zabudowy charakteryzują się typy: zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna wysoka, zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna, zabudowa usługowa, zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, zabudowa przemysłowa. • Najwyższą gęstością zaludnienia charakteryzuje się typ zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej wysokiej, zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zabudowy usługowej – przy właściwym planowaniu urbanistycznym wysoka gęstość zaludnienia nie musi jednak oznaczać, że tak zagospodarowana przestrzeń miejska jest niskiej jakości – przeciwnie, przykład dużych osiedli mieszkaniowych, które powstawały w polskich miastach masowo przed 1989 r. pokazuje, że dzięki właściwemu planowaniu urbanistycznemu dziś przestrzeń tą cechuje wyższa jakość (np. w aspekcie dostępności do usług i terenów zieleni) niż osiedli podmiejskich powstających współcześnie, głównie opartych na zabudowie jednorodzinnej lub szeregowej. • Gęstość urbanizacyjna jest silnie skorelowana z gęstością zaludnienia. • Dostęp do usług ma lekką korelację z gęstością urbanizacyjną i demograficzną. • Świętochłowice, Dąbrowa Górnicza oraz Sopot są miastami o zwartej strukturze urbanistycznej. • Najbardziej „zielone” miasta charakteryzują się niską zwartością demograficzną. • Kraków i Kalisz posiadają wysoką gęstość zaludnienia w obszarach zurbanizowanych, poza nimi jednakże widoczne są procesy suburbanizacyjne. • Świętochłowice są miastem zwartym urbanistycznie i demograficznie, z dobrym dostępem do usług, ale brakiem zieleni na obszarach zurbanizowanych. • Krosno i Tarnów to miasta stosunkowo przyjazne do życia w skali kraju, ale o mało zwartej strukturze. • Pozytywną cechą miast takich jak Radom, Kielce czy Bielsko-Biała jest udział zieleni miejskiej. • Żory i Opole są miastami o niskich walorach miasta zwartego i dostępnego.</jats:p>