Abstract
<jats:p>В статье представлены результаты исследований, направленных на повышение качества буровзрывных работ для достижения оптимальной кусковатости взорванной горной массы на примере угольного месторождения Жалын. Проведен комплексный анализ с использованием сейсмографов ZET 7152-N и программного обеспечения WipFrag. Результаты показали, что при высокой плотности зарядов и уменьшении шага скважин достигается минимальный средний размер кусков, тогда как для крупных блоков наблюдается рост доли негабарита. Разработаны рекомендации по применению поправочных коэффициентов удельного расхода ВВ на основе моделей Кутузова Б.Н. и KUZ-RAM, что позволит оптимизировать расход ВВ, улучшить фрагментацию и снизить сейсмическое воздействие</jats:p> <jats:p>Мақалада Жалын көмір кенорнының мысалында жарылған тау-кен массасының оңтайлы кесектілігіне қол жеткізу үшін бұрғы-жарылыс жұмыстарының сапасын арттыруға бағытталған зерттеулердің нәтижелері келтірілген. ZET 7152-N сейсмографтары мен WipFrag бағдарламалық жасақтамасын қолдана отырып кешенді талдау жүргізілді. Нәтижелер көрсеткендей, зарядтардың жоғары тығыздығы мен ұңғымалар қадамының азаюы кезінде кесектердің минималды орташа өлшеміне қол жеткізіледі, ал ірі блоктар үшін габариттен тыс фракция үлесінің артуы байқалады. Б.Н. Кутузов және KUZ-RAM модельде- рінің негізінде Жарылғыш зат (ЖЗ) үлестік шығынының түзету коэффициенттерін қолдану бойынша ұсыныстар әзірленді, бұл ЖЗ шығынын оңтайландыруға, фрагментацияны жақсартуға және сейсмикалық әсерді азайтуға мүмкіндік береді</jats:p> <jats:p>The article presents the results of research aimed at improving the quality of drilling and blasting operations to achieve optimal fragmentation of the blasted rock mass, using the Zhalyn coal deposit as a case study. A comprehensive analysis was conducted using ZET 7152-N seismographs and WipFrag software. The results showed that a minimum average fragment size is achieved with high charge density and reduced borehole spacing, whereas an increase in the oversize fraction is observed for large blocks. Recommendations for applying correction factors for the specific consumption of explosives were developed based on the Kutuzov B.N. and KUZ-RAM models. These recommendations will make it possible to optimize explosive consumption, improve fragmentation, and reduce seismic impact</jats:p>