Abstract
<jats:p>В статье рассматриваются вопросы вредного влияния очистных выработок на подрабатываемые объекты (здания, сооружения, коммуникации), которое проявляется в перемещениях и деформациях грунта в их основании, перемещении сооружений, в изменении напряжений и несущей способности конструкций, в появлении трещин в стенах зданий и т. д. Для обеспечения сохранности сооружений и безопасности населения в районах подземной разработки угольных месторождений необходимо, чтобы перемещения и деформации земной поверхности не превышали предельных, вызывающих предельное состояние и разрушение объекта. Правильный выбор методов охраны сооружений немыслим без изучения взаимосвязи деформаций грунта и сооружений. Исследования состояния объектов должно проводиться в комплексе с изучением горнотехнических условий разработки и натуральными инструментальными наблюдениями за подрабатываемыми объектами</jats:p> <jats:p>Мақалада тазарту қазбаларының өңделетін объектілерге (ғимараттарға, құрылыстарға, коммуникацияларға) зиянды әсері қарастырылады, бұл олардың негізінде топырақтың орын ауыстыруы мен деформациясында, құрылыстардың орын ауыстыруында, құрылымдардың кернеуі мен көтергіштігінің өзгеруінде, ғимараттардың қабырғаларында жарықтардың пайда болуында және т. б. жерасты игеру аудандарында құрылыстардың сақталуын және халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін көмір кен орындары жер бетінің қозғалысы мен деформациясы объектінің шекті күйі мен бұзылуын тудыратын шекті деңгейден аспауы керек. Құрылыстарды қорғау әдістерін дұрыс таңдау топырақ пен құрылыстардың деформацияларының өзара байланысын зерттемей-ақ мүмкін емес. Объектілердің жай күйін зерттеу игерудің тау кен техникалық жағдайларын зерделеумен және жалдамалы объектілерді табиғи аспаптық бақылаумен кешенді түрде жүргізілуі тиіс</jats:p> <jats:p>The article discusses the harmful effects of sewage treatment plants on workable facilities, which is manifested in movements and deformations of the soil at their base, displacement of structures, changes in stresses and bearing capacity of structures, cracks in the walls of buildings, etc. To ensure the safety of structures and the safety of the population in areas of underground mining of coal deposits, it is necessary that the movement and the deformations of the Earth’s surface did not exceed the limits, causing the ultimate condition and destruction of the object. The correct choice of methods for protecting structures is unthinkable without studying the deformations of the soil and structures. Research on the condition of facilities should be carried out in conjunction with the study of mining conditions and natural instrumental observations of the facilities being worked on</jats:p>