Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Kapitalizm, üretim araçlarının özel mülkiyete dayandığı, kâr amacı güdülen, serbest piyasa mekanizmalarının işlediği bir ekonomik sistemdir. Kapitalizm ve gelişmişlik kavramları, özellikle kalkınma iktisadı, siyasi ekonomi ve sosyoloji gibi disiplinlerde sıkça tartışılan iki önemli olgudur Bu çalışma, kapitalizm ile gelişmişlik olgusunu ele alarak, devletlerin ekonomik etkinliğine yönelik farklı bakış açıları geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada, kapitalist dünya ekonomisi içerisinde gelişmekte olan ülkelerin jeostratejik konumu, tarihsel geçmişi, küresel iş bölümü, sektörel uzmanlaşma ve emek–devlet arasında ilişkiler incelenmektedir. Bu makale, kapitalist dünya düzeninde gelişmişlik olgusunu kuramsal bir çerçevede incelemek amacıyla kapitalizmin klasik teorisyenleri Robert Gilpin, Karl Polanyi, Max Weber ve Ernest Mandel’in görüşlerini, çağdaş dünya-sistem kuramcıları Immanuel Wallerstein ve Giovanni Arrighi’nin analizleriyle birlikte ele almaktadır. Bu çalışmada yer alan her teorisyen farklı teorik yaklaşımlar benimsemiş olsa da ortak noktası gelişmişlik ve az gelişmişlik olgusunun açıklanması temelindedir. Nitel bir araştırmadan yola çıkan bu çalışma, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik temelde artan etkinliğini teorik altyapı ile incelemekte ve önemli teorisyenlerin söylem analizleri ile desteklemektedir. Bu çalışmadan elde edilen en önemli çıkarım ise, kapitalist dünya ekonomisi içerisinde yer alan gelişmiş ülkeler iktisadi gelişimlerini devam ettirirken, çevre ve gelişmekte olan ülkeler gelişmiş olan ülkelere yönelik bağımlılıklarını sürdürdüğü yönündedir.</jats:p>