DRUŠTVENE KLASE I NEJEDNAKOST PRIHODA U SRBIJI

<jats:p>Da li su ekonomske društvene nejednakosti u Srbiji smanjene ili povećane u prethodnih pet godina? I jedno i drugo. Ovom studijom hoćemo da pokažemo da je, uprkos smanjenju ukupne nejednakosti prihoda u Srbiji, doprinos klasnih nejednakosti prihoda ukupnoj nejednakosti porastao. U realizaciji ovog supstantivnog cilja studije, obezbeđujemo empirijski materijal za raspravu u nekoliko tematskih područja od interesa za analitičare društvenih nejednakosti. Prva tema se odnosi na pitanje kako pristupiti analizi ekonomskih društvenih nejednakosti. Druga tema je tretman koncepta društvene klase kao eksplanatorne varijable za druge društvene fenomene, i utvrđivanje njene eksplanatorne snage u odnosu na druge linije društvenih podela. Treća tema je odnos konceptualizacije društvene klase prema raspodeli (i nejednakosti) prihoda. Četvrta tema je pitanje mehanizama preko kojih klasne nejednakosti imaju posledice za nejednaku raspodelu prihoda. Konstatacija da su se ekonomske društvene nejednakosti smanjile u poslednjih pet godina (isto kao i konstatacija da su ekonomske društvene nejednakosti bile ogromne u pet godina koje su im prethodile (2013–2017)), na osnovu mera nejednakosti prihoda, prenebregava razliku između tzv. atributivnih i relacionih (odnosno, strukturnih) karakteristika nejednakosti (Goldthorpe, 2010). Pod atributivnim nejednakostima podrazumevamo nejednaku raspodelu nekih karakteristika pojedinaca koje se mogu rangirati prema veličini. U tom smislu, pojedinci se mogu karakterisati nejednakom potrošnjom, nejednakim prihodima, nejednakim obrazovnim postignućem, nejednakom potražnjom za njihovom kvalifikacijom i zanimanjima, nejednakom očekivanom dužinom života i sl. Sociološki pristup ovakvim atributivnim nejednakostima je da one izražavaju dublje, strukturne obrasce organizacije društva. U onoj meri u kojoj nejednaka raspodela prihoda, obrazovnog postignuća ili trajanja života i sl. nisu akcidentalni i rezultat srećnih okolnosti, ove nejednakosti među pojedincima se mogu objasniti dubljim strukturnim nejednakostima. U odnosu na raspodelu prihoda i promene veličine nejednakosti ove raspodele – koja je legitimni problem za ekonomiste – sociolog može da ukaže na doprinos klasnih podela u društvu (između ostalih društvenih podela), kao trajnog obeležja društvene organizacije, nejednakosti prihoda u celoj populaciji, koja se meri u kraćim vremenskim intervalima i može biti rezultat raznovrsnih socioekonomskih fluktuacija.</jats:p>