Abstract
<jats:p>W moim artykule proponuję analizę dziennika Józefa Czapskiego (1896–1993) – jednej z najważniejszych postaci w polskim XX wieku, wybitnego malarza, pisarza, żołnierza, więźnia sowieckich obozów koncentracyjnych, działacza emigracyjnego. Józef Czapski prowadził swój dziennik niemal przez całe życie, od I wojny światowej do śmierci. Dzisiaj dysponujemy około 275–280 tomami jego dziennika, które prawie w całości są połączeniem zapisów (w czterech językach: polskim, francuskim, rosyjskim, niemieckim) oraz obrazów (rysunki piórkiem, ołówkiem, kredką, akwarelą, wycinki prasowe, fotografie). Temu połączeniu poświęcam w artykule dużo miejsca, nie tylko czytając tekst dziennika, ale też przyglądając się wybranym stronom jego rękopiśmiennej wersji. Wskazuję również funkcje tego dziennika, zwracając szczególną uwagę na to, w jaki sposób stanowi on narzędzie, technikę codziennego życia duchowego i artystycznego Czapskiego. Mamy tu bowiem niewątpliwie do czynienia z traktowaniem spraw malarskich i pisarskich jak spraw osobistych, spraw egzystencjalnych przenikających codzienne doświadczenie diarysty. Dziennik dla Czapskiego to przede wszystkim narzędzie nieustannej zamiany powszedniej, codziennej egzystencji w egzystencję twórczą. Dziennik jest dla Józefa Czapskiego formą życia, sposobem, w jaki życia się doświadcza, w jaki doświadcza go artysta, pisarz, intelektualista, świadek XX wieku; jest praktyką, w której to, co duchowe, artystyczne i intelektualne, przenika to życie do głębi w jego codziennej egzystencji.</jats:p>