Abstract
<jats:p>Hayvanlarda zehirlenme vakaları; meraklı yeme alışkanlıkları, çevresel maruziyet veya kasıtlı girişimler sonucunda şekillenmektedir. Enfeksiyon ve travma gibi diğer klinik tablolara oranla daha az görülmekle birlikte, hayati riski ve ekonomik kaybı oldukça yüksek durumlardır. Bu bölümde, zehirlenme vakalarında izlenen temel tedavi stratejileri ve dekontaminasyon protokolleri güncel yaklaşımlarla ele alınmıştır. Zehirlenme olgularında laboratuvar teşhisinden önce, öncelikle solunum ve dolaşım gibi hayati fonksiyonların stabilizasyonu ve destekleyici tedaviler (sıvı-elektrolit dengesi, konvülsiyon kontrolü vb.) büyük önem taşır. Müdahalenin ikinci aşamasını oluşturan dekontaminasyon sürecinde maruziyet yoluna bağlı olarak oküler, dermal ve özellikle oral yolla alınan toksinlerin (kusturma, gastrik/enterogastrik lavaj, aktif kömür ve sürgüt uygulamaları) vücuttan uzaklaştırılması hedeflenir. Türlere özgü kusturucu seçeneklerinden (köpeklerde apomorfin/ropinirol, kedilerde ksilazin) aktif kömürün adsorban özellikleri ve idrar pH'sının değiştirilerek atılımın hızlandırılmasına kadar pek çok yöntem vakaya göre optimize edilmelidir. Son aşamada ise, teşhis edilen zehir maddesine yönelik spesifik antidot kullanımıyla toksik etkinin nötralize edilmesi ve riskli çevrenin zehirden arındırılması, başarılı bir tedavi protokolünün temelini oluşturmaktadır. Poisoning cases in animals occur as a result of curious eating habits, environmental exposure, or intentional interventions. Although less common than other clinical conditions, such as infection and trauma, these conditions carry a very high risk of death and significant economic loss. This section discusses the basic treatment strategies and decontamination protocols followed in poisoning cases, based on current approaches. In cases of poisoning, stabilizing vital functions such as respiration and circulation and providing supportive treatments (fluid and electrolyte balance, seizure control, etc.) are of paramount importance before laboratory diagnosis. The second stage of the intervention, decontamination, aims to remove toxins from the body through ocular, dermal, and especially oral routes of exposure (inducing vomiting, gastric/enterogastric lavage, and applying activated charcoal and laxatives), depending on the route of exposure. From species-specific emetic options (apomorphine/ropinirole in dogs, xylazine in cats) to the adsorbent properties of activated charcoal and accelerating excretion by altering urine pH, many methods must be optimized on a case-by-case basis. In the final stage, a successful treatment protocol relies on neutralizing the toxic effect with a specific antidote for the identified toxin and detoxifying the hazardous environment.</jats:p>