Abstract
<jats:p>Cerrahi bakım; metabolik stres, inflamatuvar yanıt ve bağışıklık sistemi değişiklikleriyle seyreden, iyileşme sürecinde beslenme desteğinin önemli rol oynadığı karmaşık bir süreçtir. Bu süreçte uygulanan besin destekleri, doku onarımını destekleyen, bağışıklık sistemini güçlendiren ve komplikasyon riskini azaltan doğal içeriklerdir. Kullanımları bilimsel kanıtlara dayalı olarak giderek yaygınlaşmaktadır. Besin destekleri, vitamin, mineral, amino asit ve diğer biyoaktif bileşenleri içeren, normal beslenmeyi destekleyen ve sağlık durumunu olumlu yönde etkileyen tamamlayıcı ürünlerdir. Kavram, 1980’lerde ortaya çıkmış ve 1989 yılında Dr. Stephen L. DeFelice tarafından literatüre “nutrasötik” terimiyle kazandırılmıştır. Cerrahi bakım hastalarında doğal formda tüketilen fonksiyonel gıdaların ve izole edilerek yüksek dozda kullanılan nutrasötiklerin tıbbi besin destekleri olarak kullanımı ile ilgili veriler literatürde bildirilmektedir. Bu bölümde, besin desteklerinin cerrahi bakım sürecindeki yeri, türleri ve klinik uygulamalardaki önemi, literatür ve kanıta dayalı rehberler doğrultusunda ele alınmıştır. Özellikle glutamin, arginin, omega-3 yağ asitleri, probiyotikler ve mikrobesinlerin; metabolik stresin azaltılması, bağışıklık fonksiyonlarının desteklenmesi ve iyileşmenin hızlandırılmasında etkili olduğu, güncel araştırma sonuçlarıyla ortaya konulmaktadır. Sonuç olarak, besin destekleri; cerrahi bakım sürecinde tedaviye katkı sağlayan, bilimsel temellere dayanan geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulaması olarak, disiplinler arası iş birliği ve bireyselleştirilmiş hemşirelik bakım planları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Surgical interventions are complex processes accompanied by metabolic stress, inflammatory responses, and changes in immune function, where nutritional support plays a vital role in recovery. In this context, dietary supplements are natural components that support tissue repair, strengthen the immune system, and help reduce the risk of complications; their use is increasingly supported by scientific evidence. Dietary supplements are products containing vitamins, minerals, amino acids, and other bioactive components that complement normal nutrition and promote health. The concept emerged in the 1980s and was introduced into the scientific literature in 1989 by Dr. Stephen L. DeFelice with the term "nutraceutical." Dietary supplements are classified into two main categories: functional foods, consumed in their natural or processed forms, and nutraceuticals, isolated bioactive substances used in higher doses. These components are frequently studied in the context of oral nutritional supplement as part of medical nutrition therapy in surgical patients. This chapter examines the role, types, and clinical significance of dietary supplements in surgical care, supported by current literature and evidence-based guidelines. In particular, bioactive components such as glutamine, arginine, omega-3 fatty acids, probiotics, and micronutrients have been shown in recent studies to reduce metabolic stress, support immune function, and accelerate recovery. In conclusion, dietary supplements should be considered a scientifically grounded component of traditional and complementary medical practices in surgical care, and be implemented through interdisciplinary collaboration and individualized care planning.</jats:p>