Abstract
<jats:p>Bu məqalədə Beşbarmaq və Çıraqqala baryer rifləri Abşeron yarımadasında və Volqayanı sahədə Alt Oksford yaşlı dəniz hövzəsinə uyğun yataqlarda müasir riflər şəklində özünü zahir etdirir. Yataq bilavasitə baryer riflərinin üzərində qurulmuşdur. Baryer rifləri qədim sığ suların 60-70 metr dərinliyində bərk daşlaşmış üzvi qalıqlar və onlarda olan tektonik fayların fəaliyyəti nəticəsində yaranmışdır. Şimal Şərqi rif quruluşları ancaq kalsitdən ibarətdir. Onların Ma miqdarı çox azdır. Xüsusi qeyd hesab edirik ki, litogenezin hər hansı bir mərhələsində rif quruluşları tərk edib ətraf süxurlarda miqrasiya etmişdir. Çıraqqala rifləri monitorinqdə olan kalsium ehtiyatında inkişaf etmişdir. Onlar Oksford dənizinin dayaz yerində kiçik qayalar üzərində həyat sahələrini inkişaf edib Çıraqqala və Beşbarmaq böyük massiv kütlələr əmələ gətirmişdir. Çıraqqalada və Beşbarmaq rif quruluşlarında rifseçən orqanizmlər olan yosunlar geniş inkişaf etmişdir. Bu riflərin dənizdə əhatə dairəsi geniş və bol yosunlar göstərir. Cənub Şərqi Qafqazın rif quruluşları dağ silsiləsi relyefində hündürlük və sinklinal sahələrdə formalaşmışdır. Dar dəniz zolağında olan və Beşbarmaq antiklin dərəsinə qədər uzanırlar. Böyük qaz ehtiyatlarının olması üçün yeni göstərici və perspektivlər vardır. Ümumi hasil olan neftin 40 faizi rif quruluşlarından çıxarılır. Açar sözlər: baryer rifləri; litologiya; paleocoğrafiya; geokimyəvi tərkib; karbonat çöküntüləri; xəzər hövzəsi; petroqrafik analiz.</jats:p>