Abstract
<jats:p>DEFINICJA POJĘCIA: Odpowiedzialność jest zagadnieniem etycznym i prawnym. Na potrzeby niniejszego opracowania można ją sprowadzić do konieczności poniesienia przewidzianych prawem ujemnych konsekwencji zdarzeń podlegających ujemnej kwalifikacji normatywnej. W odniesieniu do przedstawicieli zawodów medycznych odpowiedzialność dotyczy przede wszystkim zachowań, które podjęte w celu ratowania życia lub zdrowia, oceniane ex post stają się atakiem na te dobra. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Początkowo odpowiedzialność prawna miała charakter represyjny, była nieograniczona i zaspokajała pierwotną żądzę zemsty. W miarę rozwoju cywilizacyjnego funkcje odpowiedzialności zaczęły się różnicować. Z odpowiedzialności karnej wyodrębniła się odpowiedzialność cywilna. Sama odpowiedzialność karna również przeszła ewolucję – uregulowano jej zasady i wprowadzono granice prawa karania. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Współcześnie zwraca się uwagę na to, że odpowiedzialność prawna przedstawicieli zawodów medycznych za tzw. błędy medyczne jest retrospektywna i ukierunkowana na poszukiwanie winnych (blame culture). Coraz częściej podważa się skuteczność tak ukształtowanej odpowiedzialności. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Doświadczenie pokazuje, że widmo zindywidualizowanej odpowiedzialności nie wpływa znacząco na poprawę funkcjonowania całego systemu opieki zdrowotnej. Rozwiązaniem może być przemodelowanie naszego sposobu myślenia o odpowiedzialności, tak żeby w przypadku błędów popełnianych przez profesjonalistów ukierunkować ją na wywoływanie pozytywnych skutków w przyszłości (just culture). Zmiana ta może jednak nastąpić tylko stopniowo.</jats:p>