Abstract
<jats:p>DEFINICJA POJĘCIA: W opracowaniu zaprezentowano różne ujęcia rozumienia zaburzeń mowy i języka począwszy od medycznych, poprzez behawioralne, objawowe, aż do kognitywistycznych. W pierwszej części podjęto problematykę rozróżnienia kategorii języka, mowy i mówienia. Język w kontekście psycholingwistycznym i kognitywistycznym ujęto jako system znaków, byt o charakterze mentalnym, stosowany do celów komunikacyjnych i społecznych, mowę zaś jako wieloaspektowy, jednostkowy akt użycia tego systemu. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Pierwsze ślady zainteresowania problematyką odnajdujemy w praktyce lekarskiej foniatrów. Później dzięki aktywności powstających ośrodków naukowych nastąpiło wyodrębnienie teorii zaburzeń jako odrębnej dyscypliny nauki. Dziś teoria zaburzeń mowy i języka ma swoje zastosowanie również w kognitywistyce. Problematykę tę podjęło kilka ośrodków naukowych w Polsce. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Złożona natura języka i mowy, heterogeniczność konwergencji i dywergencji objawów i przyczyn oraz interdyscyplinarność problematyki utrudnia lub uniemożliwia dokonanie precyzyjnego rozgraniczenia rodzajów zaburzeń mowy i języka. Dokonano krytycznego przeglądu teoretycznych koncepcji zaburzeń, ujawniając ich zróżnicowany charakter szczególnie w wymiarze kognitywistycznym. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Zaprezentowana analiza zaburzeń znakomicie odzwierciedla wymagania w zakresie diagnozy i zrozumienia ich różnych przejawów i form. Język poprzez wielorakość funkcji jest narzędziem niezbędnym dla podmiotowego uczestnictwa osobnika w życiu społecznym. Ujęcie kognitywistyczne pozwala na pragmatyczne zastosowanie wiedzy o zaburzeniach mowy i języka.</jats:p>