Pojęcie i teoria elity, elityzm a elitaryzm

<jats:p>DEFINICJA POJĘCIA: Elitaryzm to pogląd wskazujący, iż pewne osoby czy całe grupy społeczne (czyli właśnie elity) powinny zajmować szczególnie eksponowane miejsce w społeczeństwie, a zwłaszcza pełnić funkcje kierownicze w systemie politycznym – dzięki posiadanym (autentycznie lub chociaż rzekomo) przez ich członków szczególnym cechom (takim jak inteligencja, wykształcenie, urodzenie itd.). Natomiast elityzm to stwierdzenie obiektywnego faktu, iż określone osoby, grupy czy inne struktury zajmują określone miejsce w państwie czy społeczeństwie. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Teoria elity narodziła się w końcu wieku XIX we Włoszech. Włoscy „ojcowie założyciele” teorii elity to Gaetano Mosca, Vilfredo Pareto oraz Robert Michels. Następnie H.D. Lasswell zapoczątkował badania porównawcze nad elitami. Polemika pomiędzy C.W. Millsem a R. Dahlem pokazała, iż ten sam materiał empiryczny może prowadzić do odmiennych konkluzji. Neofunkcjonalny paradygmat elitystyczny traktuje cechy elity jako kryterium klasyfikacji systemów demokratycznych. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Pomimo już prawie półtora stulecia funkcjonowania myśli elitystycznej badacze nie są zgodni, czy elitę społeczną działającą w danym państwie należy postrzegać jako zbiór elit szczegółowych (np. politycznej, ekonomicznej, artystycznej itd.), czy też raczej mamy do czynienia z jedną spójną grupą elitarną. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Podstawowy wniosek wskazuje na pewną cykliczną ewolucję teorii elity. Teoria elity, która wyrosła z głębokiej niechęci w stosunku do ustroju demokracji przedstawicielskiej, stopniowo i w wyniku długiej ewolucji do demokracji wróciła. Teoria elity stała się nieco bardziej demokratyczna (jak neofunkcjonalny paradygmat elitystyczny), a teoria demokracji nieco bardziej elitystyczna.</jats:p>