Abstract
<jats:p>Introduction. Emergency hospitals in single-payer insurance systems face structural tariff gaps that chronically depress reported margins. Evidence on supply-side financial dynamics under mandatory insurance in post-Soviet health systems remains limited. Aim. To assess the dynamics of financial-economic efficiency of a public emergency hospital in Kazakhstan (2020–2024) using a standardised 19-ratio framework against HFMA and WHO benchmarks, and to characterise the financial impact of the 2022 full implementation of Mandatory Social Health Insurance (MSHI). Materials and methods. Longitudinal single-organisation case study. Data: audited IFRS financial statements of the Emergency Medical Hospital (EMH), Semey, Abai Region (n = 5 annual observations). Nineteen ratios across five analytical blocks were benchmarked against HFMA and WHO thresholds. The 2022 MSHI full launch was used as a conceptual Interrupted Time Series (ITS) intervention point. Analysis: R 4.4. Results. In 2024, 12 of 14 benchmarked ratios met HFMA/WHO thresholds. Key improvements: Absolute Liquidity Ratio rose 23-fold (0.04 to 0.94); Fixed Asset Turnover exceeded WHO ≥ 1.0 from 2022 (2024: 1.22); Operating Cash Flow Margin reached HFMA ≥ 3% for the first time (3.61%); CapEx/Revenue exceeded 5% (7.22%). Operating margin improved from −19.55% (2023) to −3.17% (2024). Days Cash on Hand (25.5 days) remained the sole persistent deficit below the ≥ 30-day benchmark. Conclusions. The EMH demonstrated measurable efficiency improvement across four of five analytical blocks under MSHI. The persistent operating loss reflects structural tariff underfunding – not managerial failure. Policy responses should address tariff recalculation, emergency cost premiums, and contractual liquidity buffers.</jats:p> <jats:p>Введение. Больницы скорой медицинской помощи в системах с единым плательщиком сталкиваются со структурным тарифным разрывом, хронически занижающим показатели рентабельности. Данные о финансовой динамике на стороне поставщиков в условиях обязательного страхования в постсоветских системах здравоохранения практически отсутствуют. Цель. Оценить динамику финансово-экономической эффективности государственной БСМП в Казахстане за 2020–2024 годы с использованием стандартизированной системы из 19 коэффициентов, сопоставленных с нормативами HFMA и ВОЗ, и охарактеризовать финансовое воздействие полного запуска ОСМС в 2022 году. Материалы и методы. Продольное исследование единственной организации. Данные: аудированная финансовая отчётность по МСФО БСМП г. Семей, область Абай (n = 5 годовых наблюдений). Девятнадцать коэффициентов по пяти аналитическим блокам сопоставлены с нормативами HFMA и ВОЗ. 2022 год использован как точка вмешательства в концептуальной модели прерванных временных рядов. Анализ: R 4.4. Результаты. В 2024 году 12 из 14 нормируемых показателей соответствовали нормативам HFMA/ВОЗ. Ключевые улучшения: коэффициент абсолютной ликвидности вырос в 23 раза (0,04 to 0,94); фондоотдача превысила норматив ВОЗ ≥ 1,0 с 2022 года (2024: 1,22); операционный CF/Выручка впервые достиг норматива HFMA ≥ 3% (3,61%); капвложения/выручка превысили 5% (7,22%). Операционная маржа улучшилась с −19,55% (2023) до −3,17% (2024). Days Cash on Hand (25,5 дней) остался единственным устойчиво дефицитным показателем. Выводы. БСМП продемонстрировала измеримое улучшение эффективности по четырём из пяти аналитических блоков в условиях ОСМС. Сохраняющийся операционный убыток отражает структурное тарифное недофинансирование, а не управленческие просчёты. Необходимы: пересчёт тарифов, надбавка за экстренные услуги, создание контрактных буферов ликвидности.</jats:p> <jats:p>Кіріспе. Жалғыз төлеуші жүйелеріндегі жедел медициналық жәрдем ауруханалары рентабельділік көрсеткіштерін тұрақты төмендететін тарифтік алшақтыққа тап болады. Постсоветтік денсаулық сақтау жүйелерінде міндетті сақтандыру жағдайында жеткізушілер тарапынан қаржылық динамика туралы деректер іс жүзінде жоқ. Мақсаты. HFMA және ДДҰ нормативтерімен салыстырылатын 19 коэффициенттен тұратын стандартталған жүйені пайдалана отырып, Қазақстандағы мемлекеттік жедел медициналық жәрдем ауруханасының 2020–2024 жылдардағы қаржылық-экономикалық тиімділік динамикасын бағалау және МӘМС-тің 2022 жылғы толық іске қосылуының қаржылық әсерін сипаттау. Материалдар мен әдістер. Бір ұйымның бойлық зерттеуі. Деректер: Семей қ., Абай облысының ЖМЖА ХҚЕС бойынша аудиторлық қаржылық есептілігі (n = 5 жылдық бақылау). Бес аналитикалық блок бойынша 19 коэффициент HFMA және ДДҰ нормативтерімен салыстырылды. 2022 жыл үзіліс-уақыт қатарының концептуалды моделінде (ҮУҚ) араласу нүктесі ретінде пайдаланылды. Талдау: R 4.4. Нәтижелері. 2024 жылы 14 нормативті көрсеткіштің 12-сі HFMA/ДДҰ нормативтеріне сәйкес келді. Негізгі жетістіктер: абсолютті өтімділік коэффициенті 23 есе өсті (0,04 to 0,94); негізгі қорлардың қайтарымдылығы 2022 жылдан бастап ДДҰ ≥ 1,0 нормативінен асып түсті (2024: 1,22); операциялық АҚ/Кіріс HFMA ≥ 3% нормативіне алғаш рет жетті (3,61%); күрделі шығындар/кіріс 5%-дан асты (7,22%). Операциялық маржа −19,55% (2023) деңгейінен −3,17% (2024) деңгейіне дейін жақсарды. Қорытындылары. ЖМЖА МӘМС жағдайында бес аналитикалық блоктың төртеуі бойынша тиімділіктің өлшенетін жақсаруын көрсетті. Қалыптасып қалған операциялық шығын тарифтік қаржыландырудың жеткіліксіздігін көрсетеді. Тарифтерді қайта есептеу, шұғыл жәрдемге үстеме белгілеу және өтімділік буферлерін құру қажет.</jats:p>