Abstract
<jats:p>Background: Axial spondyloarthritis (axSpA) is a chronic inflammatory disease associated with significant physical, psychological, and functional burden. While disease activity is known to affect physical outcomes, its relationship with quality of life, depression, and sleep disturbances requires further clarification. Objective: to evaluate the impact of disease activity on health-related quality of life (HRQOL), depression, and sleep quality in patients with axial spondyloarthritis. Methods: This cross-sectional study included 36 patients with axSpA. Disease activity was assessed using the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI) and ASDAS-CRP. Patients were categorized into high (BASDAI ≥4) and low disease activity groups. HRQOL was evaluated using the SF-36 (PCS and MCS), depression using the PHQ-9, and sleep quality using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Correlation and regression analyses were performed to assess associations between disease activity and patient-reported outcomes. Results: The mean age of patients was 38.6 ± 10.2 years, with a predominance of males (61.1%). High disease activity was observed in 69.4% of patients. Patients with high disease activity had significantly lower HRQOL scores (SF-36 PCS: 38.2 ± 7.9 vs 48.1 ± 6.5, p = 0.002; MCS: 42.1 ± 8.5 vs 50.9 ± 7.4, p = 0.010), higher depression scores (PHQ-9: 11.2 ± 4.8 vs 6.1 ± 3.7, p = 0.004), and worse sleep quality (PSQI: 9.8 ± 3.6 vs 6.3 ± 2.8, p = 0.006) compared to those with low disease activity. Correlation analysis demonstrated a strong negative association between disease activity and physical quality of life (r = −0.62, p < 0.001), and moderate positive correlations with depression (r = 0.58, p < 0.001) and sleep disturbances (r = 0.55, p = 0.001). Conclusion: Higher disease activity in axSpA is significantly associated with poorer quality of life, increased depressive symptoms, and impaired sleep quality. These findings highlight the importance of comprehensive disease management strategies that address not only inflammation but also psychological and sleep-related outcomes.</jats:p> <jats:p>Введение. Аксиальный спондилоартрит (axSpA) - хроническое воспалительное заболевание, сопровождающееся значительным физическим, психологическим и функциональным бременем. Несмотря на то, что активность заболевания влияет на физическое состояние, её связь с качеством жизни, депрессией и нарушениями сна требует дальнейшего изучения. Цель. Оценить влияние активности заболевания на качество жизни, депрессию и качество сна у пациентов с аксиальным спондилоартритом. Материалы и методы. В исследование включено 36 пациентов с axSpA. Активность заболевания оценивалась с использованием индексов BASDAI и ASDAS-CRP. Пациенты были разделены на группы с высокой (BASDAI ≥4) и низкой активностью заболевания. Качество жизни оценивалось с помощью SF-36 (PCS и MCS), депрессия по шкале PHQ-9, качество сна по индексу PSQI. Проведены корреляционный и регрессионный анализы для оценки взаимосвязей между активностью заболевания и показателями, сообщаемыми пациентами. Результаты. Средний возраст пациентов составил 38,6 ± 10,2 года, преобладали мужчины (61,1%). Высокая активность заболевания выявлена у 69,4% пациентов. У пациентов с высокой активностью отмечались значительно более низкие показатели качества жизни (SF-36 PCS: 38,2 ± 7,9 против 48,1 ± 6,5, p = 0,002; MCS: 42,1 ± 8,5 против 50,9 ± 7,4, p = 0,010), более выраженная депрессия (PHQ-9: 11,2 ± 4,8 против 6,1 ± 3,7, p = 0,004) и худшее качество сна (PSQI: 9,8 ± 3,6 против 6,3 ± 2,8, p = 0,006). Корреляционный анализ выявил значимую отрицательную связь между активностью заболевания и физическим компонентом качества жизни (r = −0,62, p <0,001), а также положительную связь с депрессией (r = 0,58, p <0,001) и нарушениями сна (r = 0,55, p = 0,001). Выводы. Высокая активность axSpA значительно связана со снижением качества жизни, усилением депрессивных симптомов и ухудшением сна. Полученные данные подчеркивают необходимость комплексного подхода к лечению, направленного не только на контроль воспаления, но и на улучшение психического состояния и сна пациентов.</jats:p> <jats:p>Кіріспе. Аксиальды спондилоартрит (axSpA) - физикалық, психологиялық және функционалдық ауыртпалықпен сипатталатын созылмалы қабыну ауруы. Ауру белсенділігі физикалық жағдайға әсер ететіні белгілі болғанымен, оның өмір сапасы, депрессия және ұйқы бұзылыстарымен байланысы толық зерттелмеген. Мақсаты. Аксиальды спондилоартриті бар пациенттерде ауру белсенділігінің өмір сапасына, депрессияға және ұйқы сапасына әсерін бағалау. Материалдар мен әдістер. Зерттеуге 36 axSpA пациенті енгізілді. Ауру белсенділігі BASDAI және ASDAS-CRP индекстері арқылы бағаланды. Пациенттер жоғары (BASDAI ≥4) және төмен белсенділік топтарына бөлінді. Өмір сапасы SF-36 (PCS және MCS), депрессия PHQ-9, ұйқы сапасы PSQI шкалалары арқылы бағаланды. Ауру белсенділігі мен пациент көрсеткіштері арасындағы байланыстарды анықтау үшін корреляциялық және регрессиялық талдау жүргізілді. Нәтижелер. Пациенттердің орташа жасы 38,6 ± 10,2 жыл, ер адамдар басым болды (61,1%). Жоғары ауру белсенділігі 69,4% пациентте анықталды. Жоғары белсенділік тобының пациенттерінде өмір сапасы айтарлықтай төмен болды (SF-36 PCS: 38,2 ± 7,9 қарсы 48,1 ± 6,5, p = 0,002; MCS: 42,1 ± 8,5 қарсы 50,9 ± 7,4, p = 0,010), депрессия деңгейі жоғары (PHQ-9: 11,2 ± 4,8 қарсы 6,1 ± 3,7, p = 0,004) және ұйқы сапасы нашар болды (PSQI: 9,8 ± 3,6 қарсы 6,3 ± 2,8, p = 0,006). Корреляциялық талдау ауру белсенділігі мен физикалық өмір сапасы арасында теріс байланыс бар екенін көрсетті (r = −0,62, p < 0,001), сондай-ақ депрессиямен (r = 0,58, p < 0,001) және ұйқы бұзылыстарымен (r = 0,55, p = 0,001) оң байланыс анықталды. Қорытынды. axSpA ауруының жоғары белсенділігі өмір сапасының төмендеуімен, депрессияның күшеюімен және ұйқы сапасының нашарлауымен байланысты. Бұл нәтижелер емдеуде кешенді тәсілдің маңыздылығын көрсетеді.</jats:p>