Abstract
<jats:p>Relevance. The growing prevalence of synthetic psychoactive substance use, particularly among young people, is accompanied by an increase in patients with severe forms of dependence and comorbid mental disorders, including borderline personality disorders. Identifying the psychological and social characteristics of this group is crucial for developing targeted support programs. Objective: to conduct a comparative analysis of synthetic psychoactive substance users with and without signs of borderline personality disorders and to identify key psychological and social differences between the groups. Materials and Methods. The present study employed a cross-sectional comparative design and was conducted over the period from January 2023 to December 2024 at the Almaty City Mental Health Center, Republic of Kazakhstan. The study was conducted in 2023–2024 at the Mental Health Center in Almaty. A total of 500 respondents were surveyed using a structured questionnaire. The sample was divided into two equal groups: individuals with borderline personality disorders (n=250) and those without (n=250). Data were analyzed using Spearman's rank correlation method. Results. In the group with BPD, emotional disorders (88%), psychotic symptoms (40%), panic attacks (84%), suicidal thoughts (72%) and attempts (44%) were significantly more common. Significant correlations have been established between the frequency of use, the severity of addiction symptoms, mood changes, and the risks of suicidal behavior. The effectiveness of treatment in patients with BPD was lower (20% versus 36% in the group without BPD). Conclusion. Users of synthetic psychoactive substances with borderline personality disorders demonstrate a more severe clinical profile and a lower response to therapy. These findings highlight the need for integrated assistance programs that include psychotherapeutic and social interventions, with a focus on prevention, early detection, and motivation enhancement.</jats:p> <jats:p>Актуальность. Рост распространённости синтетических психоактивных веществ, особенно среди молодёжи, сопровождается увеличением числа пациентов с тяжёлыми формами зависимости и сопутствующими психическими расстройствами, включая пограничные расстройства личности. Выявление психологических и социальных особенностей этой группы имеет важное значение для разработки целевых программ помощи. Цель: провести сравнительный анализ потребителей синтетических психоактивных веществ с признаками пограничных психических расстройств личности и без таковых, выявить ключевые психологические и социальные отличия между группами. Материалы и методы. Настоящее исследование представляло собой кросс-секционное (поперечное) сравнительное исследование, проведённое в период с января 2023 по декабрь 2024 года на базе Центра психического здоровья города Алматы, Республика Казахстан. Анкетирование охватило 500 респондентов, разделённых на две равные группы: с пограничными расстройствами личности (n=250) и без таковых (n=250). Использовалась структурированная анкета. Применён корреляционный анализ по Спирмену. Результаты. В группе с ПРЛ достоверно чаще встречались эмоциональные нарушения (88%), психотические симптомы (40%), панические атаки (84%), суицидальные мысли (72%) и попытки (44%). Установлены значимые корреляции между частотой употребления, выраженностью симптомов зависимости, изменениями настроения и рисками суицидального поведения. Эффективность лечения у пациентов с ПРЛ была ниже (20% против 36% в группе без ПРЛ). Заключение. Потребители синтетических ПАВ с пограничными психическими расстройствами личности демонстрируют более тяжёлую клиническую картину и низкий отклик на терапию. Это подчёркивает необходимость внедрения комплексных программ помощи, включающих психотерапевтические и социальные интервенции, с акцентом на профилактику, раннее выявление и поддержку мотивации к лечению.</jats:p> <jats:p>Өзектілігі. Синтетикалық психоактивті заттарды, әсіресе жастар арасында қолданудың өсіп келе жатқан таралуы — тәуелділіктің ауыр түрлерімен және қатар жүретін психикалық бұзылулармен, соның ішінде шекаралық тұлғалық бұзылулармен ауыратын науқастар санының артуымен қатар жүреді. Осы топтың психологиялық және әлеуметтік ерекшеліктерін анықтау — мақсатты қолдау бағдарламаларын жасау үшін өте маңызды. Мақсаты: Тұлғаның шекаралық бұзылыстарының белгілері бар және онсыз синтетикалық психоактивті заттарды қолданушыларға салыстырмалы талдау жүргізу, сондай-ақ топтар арасындағы негізгі психологиялық және әлеуметтік айырмашылықтарды анықтау. Материалдар мен әдістер. Бұл зерттеу көлденең (кросс-секциялық) салыстырмалы сипатта жүргізілді және 2023 жылғы қаңтардан 2024 жылғы желтоқсанға дейінгі кезеңде Алматы қаласының Психикалық денсаулық орталығының базасында өткізілді. Зерттеуге барлығы 500 респондент қатысып, олар екі тең топқа бөлінді: шекаралық тұлғалық бұзылыстары барлар (n=250) және ондай бұзылыстары жоқтар (n=250). Зерттеу барысында құрылымдық сауалнама қолданылды. Алынған деректерге Спирменнің рангілік корреляция талдауы жүргізілді. Нәтижелер. Шекаралық бұзылулары бар топ эмоционалдық бұзылулардың (88%), психотикалық белгілердің (40%), дүрбелең шабуылдарының (84%), суицидтік ойлардың (72%) және әрекеттердің (44%) айтарлықтай жоғары таралғанын хабарлады. Сондай-ақ қолдану жиілігі, тәуелділік белгілерінің ауырлығы, көңіл-күйдің өзгеруі және суицид қаупі арасында айтарлықтай корреляция анықталды. Шекаралық тұлғалық бұзылыстары бар топта емдеудің тиімділігі төмен болды — 20% қарсы 36%.. Қорытынды. Шекаралық тұлғалық бұзылыстары бар синтетикалық психоактивті заттарды қолданушылар неғұрлым ауыр клиникалық профильмен және терапияға төмен жауап беруімен ерекшеленеді. Бұл нәтижелер алдын алуға, ерте анықтауға және мотивацияны арттыруға бағытталған психотерапиялық әрі әлеуметтік араласуды қамтитын кешенді көмек бағдарламаларының қажеттілігін көрсетеді.</jats:p>