Abstract
<jats:p>Бұл зерттеуде органикалық қалдықтарды жоғары сапалы биогумусқа айналдырудың вермикомпостинг процесі және оның экологиялық пен агрономиялық әсерлері қарастырылды. Әртүрлі органикалық қалдықтар бастапқы шикізат ретінде пайдаланылып, олардың ыдырауында жер құрттары (Eisenia fetida) негізгі рөл атқарды. Зерттеу барысында органикалық жүктеменің төмендеуі (COD) азаюы, C:N қатынасының динамикасы, топырақ pH өзгерістері, микробиологиялық белсенділік және өсімдік өсу көрсеткіштері талданды. Нәтижелер биогумустың топырақ құнарлылығын арттырып, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін едәуір жақсартатынын көрсетті. Бұл қорытындылар халықаралық зерттеулермен сәйкес келеді және вермикомпостингтің экологиялық тұрғыдан тиімді қалдықтарды басқару технологиясы екенін дәлелдейді.</jats:p>