Abstract
<jats:p>Соңғы жылдары хитозан-целлюлоза композиттері биоыдырағыштығы, биоүйлесімділігі, жаңартылуы және функционалдық әмбебаптығы арқасында көбірек назар аударды. Бұл биополимер негізіндегі материалдар, әсіресе тұрақты даму және қоршаған ортаны қорғау тұрғысынан дәстүрлі мұнай-химия полимерлеріне экологиялық таза балама ретінде кеңінен қарастырылады. Хитозан-целлюлоза композиттері медицинада, суды тазартуда, тамақ өнімдерін қаптауда және экологиялық қолдануда айтарлықтай әлеуетке ие. Бұл мақаланың мақсаты – хитозан-целлюлоза композиттерін синтездеу мен модификациялаудың заманауи тәсілдерін жүйелеу, олардың құрылымы мен қасиеттері арасындағы байланысты талдау және практикалық қолдану перспективаларын бағалау. 2000 және 2026 жылдар аралығында жарияланған жетекші рецензияланған журналдардың ғылыми басылымдарына сыни талдау жүргізілді. Шолуда гель түзу, электроспининг, ерітіндіден қалпына келтіру және беттік функционализацияны қоса алғанда, негізгі өндіріс және модификациялау әдістері салыстырылады. Талдау целлюлозаны, әсіресе микро және наноқұрылымды формаларда қосу композиттердің механикалық беріктігі мен құрылымдық тұрақтылығын айтарлықтай жақсартатынын көрсетеді. Сонымен қатар, хитозан жоғары сорбциялық қабілеттілік, микробқа қарсы белсенділік және биоактивтілік беретін реактивті функционалдық топтарды қамтамасыз етеді. Суды тазарту қолданбаларында хитозан-целлюлоза композиттері ауыр металл иондары мен органикалық ластаушыларға жоғары адсорбциялық тиімділік көрсетеді, ал тамақ қаптамасында олар газ бен ылғал өткізгіштігінің төмендеуін көрсетеді. Сонымен қатар, биологиялық ыдырау, төмен уыттылық және экологиялық қауіпсіздік бұл материалдардың негізгі артықшылықтары ретінде анықталған. Жалпы алғанда, хитозан-целлюлоза композиттері болашақта, әсіресе жасыл технологиялар мен озық наноқұрылымды жүйелер шеңберінде кең ауқымды қолданбалар үшін перспективалы көпфункционалды материалдар болып табылады.</jats:p>