Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışmanın amacı, Avrupa havacılık pazarında faaliyet gösteren havayolu işletmelerinde finansal yapı ve operasyonel etkinliğin firma performansı üzerindeki etkilerini, varlık kârlılığı (VKO) ve özsermaye kârlılığı (ÖSK) çerçevesinde incelemektir. Havayolu sektörünün sermaye yoğun yapısı, yüksek sabit maliyetleri ve finansman bağımlılığı, kârlılığın belirleyicilerinin analizini gerekli kılmaktadır. Literatürde finansal yapı–performans ilişkisine dair bulguların farklılaştığı görülmekte olup, bu çalışma söz konusu ilişkiyi iki farklı performans göstergesi üzerinden ele alarak katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, 2010–2024 dönemini kapsayan ve Avrupa havacılık pazarında faaliyet gösteren büyük ölçekli havayolu işletmelerine ait dengeli panel veri seti kullanılmıştır. Analiz sürecinde panel veriye özgü değişen varyans, serisel korelasyon ve yatay kesit bağımlılığı problemleri tanı testleriyle incelenmiş; elde edilen bulgular doğrultusunda Hausman testi sonuçlarına göre VKO modeli için sabit etkiler, ÖSK modeli için ise rassal etkiler yaklaşımı benimsenmiştir. Ampirik bulgular, faiz yükü oranındaki (FYO) artışın VKO üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etki yarattığını göstermektedir. Bu sonuç, finansman koşulları ve borç yönetiminin varlıkların kârlılığa dönüştürülmesinde belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Diğer operasyonel göstergeler beklenen yönde bir ilişki sergilemekle birlikte istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamış, bu durum sektörde operasyonel yapıların benzeştiğine işaret etmiştir. ÖSK modeline ilişkin bulgular ise kaldıraç oranının özsermaye kârlılığı üzerinde negatif bir etki yarattığını göstermektedir. Genel olarak elde edilen sonuçlar, VKO ve ÖSK’nın firma performansının farklı boyutlarını yansıttığını ve bu göstergelerin performans analizlerinde tamamlayıcı ölçütler olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.</jats:p>