Abstract
<jats:p>Współczesne rynki finansowe podlegają dynamicznym przemianom wyni- kającym zarówno z postępu technologicznego, jak i rosnącej świadomości spo- łecznej w zakresie odpowiedzialności gospodarczej oraz ekologicznej. Coraz większe znaczenie w globalnym systemie finansowym zyskuje koncepcja zrów- noważonego rozwoju, która łączy cele ekonomiczne z aspektami społecznymi i środowiskowymi. W rezultacie obserwuje się intensywny rozwój tzw. zrów- noważonych rynków finansowych, na których decyzje inwestycyjne uwzględ- niają kryteria ESG (Environmental, Social, Governance). Wraz z dojrzewaniem tego segmentu rynku coraz częściej pojawia się pyta- nie o jego efektywność informacyjną i podatność na występowanie anomalii rynkowych, czyli zjawisk odbiegających od założeń hipotezy efektywnego ryn- ku (EMH). Jednym z najbardziej rozpoznawalnych rodzajów anomalii są ano- malia kalendarzowe, które opisują powtarzalne wzorce stóp zwrotu w określo- nych przedziałach czasowych, takich jak dni tygodnia, miesiące czy przełomy kwartałów. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje efekt miesiąca w roku (month-of-the-year effect) – zjawisko polegające na systematycznych różnicach w stopach zwrotu między poszczególnymi miesiącami, niezależnie od czynni- ków fundamentalnych. Dotychczasowe badania empiryczne dotyczące anomalii kalendarzowych koncentrowały się głównie na tradycyjnych rynkach kapitałowych. Niewiele opracowań poświęcono natomiast analizie anomalii kalendarzowych na rynkach zrównoważonych, które – ze względu na specyfikę konstrukcji indeksów ESG, inne motywacje inwestorów oraz mniejszy udział transakcji spekulacyjnych – mogą wykazywać odmienną strukturę zachowań cenowych. W kontekście ro- snącego znaczenia inwestowania odpowiedzialnego społecznie problem ten na- biera szczególnej aktualności i stanowi istotną lukę badawczą. Celem niniejszej monografii jest identyfikacja i analiza efektu miesiąca jako anomalii kalendarzowej na rynkach zrównoważonych ze szczególnym uwzględ- nieniem notowań indeksu STOXX Global ESG Environmental Leaders. Praca koncentruje się na teoretycznych podstawach rynku finansowego związanego ze zrównoważonym rozwojem, istocie inwestowania ESG oraz empirycznej weryfi- kacji występowania efektów miesiąca w notowaniach analizowanego indeksu. Część empiryczna obejmuje identyfikację sezonowości stóp zwrotu, analizę wy- branych anomalii kalendarzowych (efektu stycznia, lipca, października i grud- nia) oraz ich ocenę z wykorzystaniem analizy falkowej. Struktura pracy jest podporządkowana realizacji celu badawczego. Rozdział pierwszy omawia teoretyczne podstawy koncepcji zrównoważonego rozwoju. Przedstawia genezę i definicje oraz cele zrównoważonego rozwoju. Koncentruje się także na zrównoważonym inwestowaniu, jego strategii i instrumentach. Omawia wybrane indeksy ESG, ich charakterystykę i metody konstrukcji. Rozdział drugi poświęcono zagadnieniu efektywności rynku oraz anoma- liom rynkowym. Przedstawiono w nim różne kryteria podziału anomalii rynko- wych ze szczególnym uwzględnieniem anomalii kalendarzowych, tj. efekt dnia tygodnia, efekt przełomu miesiąca, efekt miesięcy zimnych oraz efekt miesiąca w roku. W ramach anomalii kalendarzowych omówiono efekt stycznia – jako anomalię najpopularniejszą, a także efekt lipca, października i grudnia. Rozdział trzeci ma charakter empiryczny i przedstawia wyniki analizy anomalii kalendarzowych w notowaniach indeksu STOXX Global ESG Envi- ronmental Leaders. Do wyodrębnienia anomalii, w tym „efektów miesiąca w roku”, w indeksie STOXX Global ESG Environmental Leaders w latach 2011-2024 zastosowano analizę falkową. Analiza falkowa to nowoczesne narzędzie mate- matyczne umożliwiające badanie sygnałów, funkcji i szeregów czasowych w róż- nych skalach i z różną rozdzielczością. Dało to możliwość zidentyfikowania okresów, w których indeks STOXX Global ESG Environmental Leaders wyka- zywał regularne wzorce związane z początkiem, środkiem lub końcem miesiąca, a także powiązania tych wzorców z globalnymi wydarzeniami gospodarczymi i ekologicznymi. Wyniki przeprowadzonych badań stanowią wkład w rozwój literatury doty- czącej zachowań cenowych na rynkach zrównoważonych oraz przyczyniają się do lepszego zrozumienia relacji na rynku zrównoważonych inwestycji.</jats:p>