Abstract
<jats:p>Monografia bazuje na rozumieniu rachunkowości jako systemu informacyj- nego, który przetwarza dane w celu wspierania decyzji zarządczych. Jest to zgodne z klasycznymi modelami systemów informatycznych rachunkowości, gdzie rozwią- zania, takie jak systemy ERP, uczenie maszynowe (ML) i sztuczna inteligencja (AI), stanowią naturalne rozszerzenie funkcji przetwarzania informacji finansowej. Au- torzy, wychodząc od takiego założenia, rozwijają je w kierunku aktualnych wy- zwań technologicznych i społecznych, wpisując swoje rozważania w nurt badań nad cyfrową transformacją rachunkowości. Zasadniczym celem niniejszej monografii jest ukazanie, w jaki sposób nowe technologie – takie jak sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe czy zintegro- wane systemy ERP – wpływają na zakres obowiązków, wymaganych kompetencji oraz odpowiedzialności zawodowej księgowych i audytorów. Publikacja służy również identyfikacji kluczowych obszarów wymagających dalszego rozwoju – zarówno w sferze technologicznej, jak i etycznej – a także ukazuje możliwe sce- nariusze przyszłości zawodu księgowego. Szczególny nacisk położono na po- trzebę integracji wiedzy z zakresu informatyki, zarządzania, ekonomii i etyki, co czyni tę pracę interdyscyplinarną zarówno w podejściu badawczym, jak i prak- tycznym. W warstwie teoretycznej autorzy odwołują się również do zasobów i kompe- tencji, wskazując na kluczową rolę kompetencji księgowych i audytorów w za- kresie nowoczesnych technologii, zrównoważonego rozwoju i analizy danych. Kompetencje te są postrzegane jako niematerialne zasoby warunkujące przewagę konkurencyjną przedsiębiorstw w erze cyfrowej. Nie bez znaczenia pozostaje także refleksja nad etycznym wymiarem wdra- żania sztucznej inteligencji w rachunkowości. Autorzy analizują to zagadnienie z trzech perspektyw: legalistycznej (opartej na przepisach i normach), operacyjnej (zorientowanej na zastosowanie etyki w praktyce zawodowej) oraz krytycznej (odnoszącej się do filozoficznej analizy wpływu AI na profesjonalistów i sposób podejmowania decyzji). Dzięki temu możliwe jest nie tylko opisanie aktualnych standardów, ale także ich pogłębiona ocena i propozycje rozwoju. Struktura monografii została zaprojektowana w sposób, który odzwierciedla ewolucję zawodów księgowych i audytorskich w kontekście transformacji cyfro- wej. Rozdział I omawia przemiany zawodu księgowego, uwzględniając jego ak- tualne kompetencje, nowe obowiązki (takie jak raportowanie ESG), wpływ cyfry- zacji i AI oraz potrzebę redefinicji roli księgowego jako doradcy strategicznego. Rozdział II poświęcony jest inteligentnej automatyzacji procesów księgowych w przedsiębiorstwie. Przedstawiono w nim: model podaży informacji, potrzeb in- formacyjnych oraz popytu na informacje; integrację narzędzi IT w przedsiębior- stwach, automatyczne ewidencjonowanie operacji w systemach ERP oraz nowe podejścia do raportowania w organizacjach opartych na danych. Rozdział III kon- centruje się na zastosowaniu uczenia maszynowego w analizie finansowej. Obej- muje zarówno wprowadzenie teoretyczne, jak i studium przypadku obrazujące praktyczne zastosowanie ML w analizie danych finansowych. Rozdział IV doty- czy roli sztucznej inteligencji w audycie. Obejmuje przegląd literatury, wyniki badań ankietowych wśród biegłych rewidentów oraz refleksje nad przyszłością etycznego nadzoru w zautomatyzowanym środowisku audytorskim. Podsumowując, monografia wyznacza kierunki dalszych badań obejmujące m.in.: integrację danych finansowych i niefinansowych w raportowaniu ESG, roz- wój zautomatyzowanego raportowania (np. XBRL), ocenę ryzyk związanych z błę- dami systemów AI w audycie oraz analizę wpływu technologii na etos i tożsamość zawodową księgowych i audytorów. Autorzy zwracają uwagę na potrzebę inter- dyscyplinarnych badań łączących rachunkowość, informatykę i etykę, które po- zwolą wypracować praktyczne i odpowiedzialne modele stosowania AI w finansach. Tym samym monografia wpisuje się nie tylko w nurt transformacji technologicz- nej rachunkowości i audytu, ale również w refleksję nad nowym paradygmatem odpowiedzialności zawodowej w erze algorytmizacji decyzji finansowych. Monografia adresowana jest do środowiska akademickiego, w szczególności badaczy i studentów kierunków związanych z rachunkowością, audytem, finan- sami, zarządzaniem oraz informatyką ekonomiczną. Zainteresuje również prakty- ków – księgowych, biegłych rewidentów, doradców podatkowych i menedżerów finansowych – poszukujących wiedzy na temat wyzwań i możliwości, jakie niesie ze sobą cyfrowa transformacja zawodu.</jats:p>