Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Çevre ve insan, sürdürülebilir kalkınmanın iki temel bileşenidir. Bu nedenle çevre kalitesi ile insani gelişme arasındaki ilişki son yıllarda çok sayıda araştırmanın odağında yer almıştır. Literatürdeki çalışmaların büyük bir bölümü, çevre kalitesinin insani gelişme üzerindeki etkisine odaklanmakta; özellikle sera gazı emisyonlarının yol açtığı çevresel bozulmanın yaşam kalitesi göstergeleri üzerindeki etkisini incelemektedir. Buna karşın, insani gelişmenin çevre kalitesi üzerindeki etkisini ele alan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Ayrıca mevcut araştırmalar genellikle iki değişken arasındaki etkileşimi yönsel olarak analiz etmekle birlikte, aralarındaki nedensellik ilişkisini kapsamlı biçimde ortaya koymamıştır. Bu çalışmanın amacı, çevre kalitesi ile insani gelişme arasındaki nedensellik yönünü ampirik olarak belirlemektir. Analiz, 2001–2021 döneminde Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Teşkilatı’na (OECD) üye 38 ülkeyi kapsamaktadır. Veriler, Yale Üniversitesi ve UNDP veri tabanlarından elde edilmiştir. Uygulanan Dumitrescu & Hurlin panel nedensellik testi sonuçlarına göre, çevre kalitesi ve insani gelişme değişkenleri arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak isteyen ülkelerin çevresel ve insani boyutları birlikte ele alan, karşılıklı etkileşimi dikkate alan bütüncül politikalar geliştirmesi gerektiğini göstermektedir.</jats:p>