Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Osmanlı Devleti’nde zorunlu askerlik sistemine geçilmesi beraberinde çeşitli muafiyetleri de ortaya çıkardı. Bu muafiyetlerden biri de bedelli askerliktir. Bedelli askerlik, nakden ödeme veya vekil aracılığıyla yerine getirilebilmektedir. Hizmetle mükellef olan bireyin yerine bedel (vekil) göndermesi esasına dayanan bu yöntem hem Osmanlı’nın klasik döneminde (1300-1600) hem de Tanzimat sonrası modernleşme sürecinde farklı biçimlerde uygulanmıştır. Bedel-i şahsî yalnızca bireysel bir muafiyet aracı değil, aynı zamanda Osmanlı toplumunun sosyal, ekonomik ve idari yapısının değişen şartlarına göre şekillenen bir unsurdur. Zamanla bu uygulama yerini bedel-i nakdî yöntemine bırakmış ve bedel muafiyeti dönüşüme uğramıştır. Bu makalede, askerlik yükümlülüğüne alternatif olarak geliştirilen bedel-i şahsî uygulaması tarihsel bir perspektifle incelenmektedir. Bu çalışma, Osmanlı asker alma politikalarının yalnızca zorunluluğa değil, aynı zamanda dönemin sosyo-ekonomik gerçeklerine ve ihtiyaçlarına uygun esnek çözümler üretme kapasitesine sahip olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda makale, bedel-i şahsî uygulamasını hem birey-devlet ilişkileri hem de Osmanlı askeri sisteminin dönüşüm dinamikleri açısından değerlendirmektedir. Makalede, uygulamanın hukuki dayanakları, toplumsal etkileri, suiistimale açık yönleri ve devletin bu alandaki düzenlemeleri, arşiv belgeleri, meclis zabıtları ve kanunnameler ışığında ele alınmıştır.</jats:p>