Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışma, Almanya’da sosyal hizmetlerin federal yapı ve yerindenlik (subsidiarite) ilkesi çerçevesinde nasıl örgütlendiğini inceleyerek, bu kurumsal yapı içerisinde sivil toplum kuruluşlarının (STK) rolünü ve özellikle göçmen kökenli Müslüman STK’ların temsiliyet durumunu analiz etmektedir. Federal Almanya’da sosyal hizmetler, federal düzeyde belirlenen çerçeve politikalar ile eyaletler ve yerel yönetimler tarafından yürütülen uygulamalar arasında kurulan çok katmanlı bir yönetişim modeli üzerinden sunulmaktadır. Bu modelde, kamu otoriteleri ile sivil toplum arasındaki iş birliği büyük ölçüde Serbest Sosyal Hizmet Federal Çalışma Topluluğu (BAGFW) çatısı altında kurumsallaşmıştır. Araştırma, nitel araştırma deseni çerçevesinde yürütülmüş; veri toplama tekniği olarak doküman analizi, veri çözümlemesinde tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. DergiPark, TR Dizin, Google Akademik, Scopus ve Web of Science veri tabanlarında 2020–2025 dönemine ait 204 yayın taranmış, belirlenen ölçütlere uygun 126 doküman analize dâhil edilmiştir. Veriler MAXQDA 2024 nitel veri analiz programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Bulgular, Almanya’daki sosyal hizmet uygulamalarının büyük ölçüde BAGFW çatısı altında yer alan üç seküler (AWO, DRK ve PARITÄTISCHE) ve üç dinî/manevî (DCV, EKG ve ZWST) çatı sivil toplum kuruluşu aracılığıyla koordine edildiğini ortaya koymaktadır. Buna karşılık, göçmen kökenli Müslüman STK’ların bu kurumsal yapı içerisinde karar alma süreçlerine katılım, kurumsal temsiliyet ve kamu kaynaklarına erişim açısından çeşitli yapısal sınırlılıklarla karşılaştıkları belirlenmiştir. Bu durum, yerindenlik ilkesine dayalı sosyal hizmet sisteminin standartlaşma ve erişilebilirlik kapasitesinin yüksek olmasına rağmen, kültürel çeşitlilik, eşit katılım ve temsiliyet adaleti boyutlarında güçlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Bu yaklaşımın, sosyal hizmetlerin sürdürülebilirliğini desteklerken toplumsal adaletin kurumsallaşmasına ve eşitlikçi uygulamaların yaygınlaşmasına katkı sağlayacağı öngörülmektedir.</jats:p>