Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Osmanlı Devleti, 19. yüzyıla kadar eğitim faaliyetlerini sıbyan mektepleri ve medreseler aracılığıyla yürütmüş; askeri ve idari alanda ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağını ise uzun yıllar varlığını sürdüren Enderun Mektebi yoluyla karşılamıştır. Bu bağlamda, 19. Yüzyılda gerçekleştirilen modernleşme çabaları doğrultusunda eğitim alanında yeni kurumsal ve pedagojik stratejiler geliştirilmiş; bu süreç, II. Abdülhamid döneminde de devam ettirilmiştir. Bu çalışma, II. Abdülhamid dönemi eğitim politikaları kapsamında taşrada yapılan düzenlemeleri Van vilayetinde açılan İnas Rüşdiyesi örneği özelinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Van’da kızlara mahsus rüşdiye mektebinin yetersizliği, bu nedenle yeni okulun kuruluş süreci, Van vilayeti ve Maarif Nezareti arasındaki yazışmalara dayalı olarak incelenecektir. Araştırmada arşiv belgelerinin çözümlenmesine dayalı nitel bir yöntem kullanılmıştır. Mektebin açılışına dair yazışmalar, kiralama usulü ile binanın tesisi, öğretmen atamaları ve bütün bunlar için ayrılan bütçe ve diğer işlemler kronolojik olarak analiz edilmiştir. Van vilayetinde kiralanan bir evin mektebe dönüştürülmesiyle açılan rüşdiye mektebi, yalnızca yerel bir eğitim kurumu olarak değil; aynı zamanda, Osmanlı’nın kadın eğitimi politikalarının taşradaki kurumsal izdüşümü olarak ele alınmaktadır. Bu yönüyle, Osmanlı taşrasında kadın eğitiminin idari, mali ve mekânsal boyutlarını değerlendirmeyi hedefleyen bu çalışma, II. Abdülhamid döneminde kadın eğitiminin yaygınlaştırılmasına yönelik çabaların sadece merkezde değil, taşrada da kurumsal karşılık bulduğunu göstermesi bakımından önemlidir.</jats:p>