Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışma, Türkiye ile Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ve gözlemci ülkeler arasındaki dış ticaret hacmini, 2003-2024 yılları arasındaki verileri kullanarak panel çekim modeli (Gravite Modeli) ile incelemektedir. Analizde, ülkelerin ekonomik büyüklüklerini temsil eden Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH), coğrafi mesafe ve küresel kriz dönemlerini gösteren değişkenler dikkate alınmıştır. Birim kök ve Hausman testleri ile yapılan analizler sonucunda, rassal etkiler modelinin uygulanabileceği belirlenmiştir. Bulgulara göre, Türkiye'nin GSYİH'sindeki %1'lik artış, TDT üyesi ülkelerle olan ticaret hacmini yaklaşık %0,26 oranında artırmıştır. TDT üyesi ülkelerin toplam GSYİH'sindeki %1'lik artış ise ticaret hacmini %11,35 oranında artırmıştır. Mesafe değişkeni ise istatistiksel olarak anlamlı çıkmamış ve bu durum, gelişişime devam eden ulaşım ve lojistik altyapı ile dijitalleşme süreci ile açıklanmıştır. 2008 küresel finans krizi ve COVID-19 pandemisi dönemlerinde ticaret hacmi yaklaşık %7,5 oranında azalmıştır. Çalışma, Türkiye'nin TDT ülkeleri ile sürekli dış ticaret fazlası verdiğini ve ticaretin stratejik önem kazandığını göstermektedir. Sonuç olarak, serbest ticaret anlaşmaları, lojistik koridorlar ve dijital entegrasyon gibi politikaların ticaret hacmini artırmada kritik rol oynayacağı; ayrıca Zengezur Koridoru’nun açılmasıyla birlikte mesafe değişkeninin gelecekte daha belirleyici hale gelebileceği öngörülmektedir.</jats:p>